گردشگری زنجان

سلین سیر مجری تورهای طبیعت گردی در استان زنجان

زنجان

معرفی استان زنجان

نام این استان ریشه در تاریخ دارد، در برخی از منابع قدیمی ترین نامی که به این منطقه اطلاق شده است، “زند یگان” به معنای اهل کتاب زند (معروفترین کتاب آیین زردشتی ساسانی ) و گان از پساوند اهل باستان است که در دوره ساسانیان بر این منطقه گذاشته است. استانی که در صنعت و زیبایی های طبیعی شاهکار است. با آنکه امروزه اکثریت قریب به اتفاق ساکنان زنجان را ترک زبانان تشکیل می دهند اما زبان مردم زنجان قبل ازهجوم اقوام مغول فارسی بود. امروزه در این استان مردم با شتاب و تکاپو زندگی می کنند، ریتم زندگی سریع شده و کسی درنگ نمی کند اما جالب است بدانید در کتاب حدودالعالم من المشرق الی المغرب که در قرن چهارم هجری قمری تالیف شده، درباره زنجان چنین آمده است: «زنگان شهری است با نعمت بسیار و مردمانی آهسته»! احتمالاً منظور از آهسته همان تامل و تانی و درنگی است که در گذشته برای راه رفتن و زندگی کردن وجود داشته است، آهنگی نرم و ملایم چون خود طبیعت…بی هیچ شتابی! گرچه برای مسافرت به این استان اردیبهشت و خرداد را پیشنهاد می کنند اما زنجان در همه فصل ها زیباست، کافیست یکبار به این استان ترانزیتی سفر کنید، از دشت های وسیع و آباداش رد شوید و در شهرهایی که مردم گرم و گیرایش چرخ های زندگی را می چرخانند قدم بزنید، آنوقت فصل ها را فراموش خواهید کرد. استانی که دارای منابع و معدان غنی سرب و روی، براسیت، سیلیس ، خاکهای صنعتی آنتی موان، تالک، پرلیک، سولفات منیزیم، آلونیت، منگنز، مس، آهن و سنگهای تزیینی (گرانیت – مرمریت – تراورتن – چینی و مرمر) و سنگهای آهکی و گچ و سنگ لاشه‌است باید همیشه پویا و سرزنده باشد. جالب است بدانید این استان که جاذبه های طبیعی اش نیز پروسوسه است از نظر معادن روی بزرگ‌ ترین معادن روی خاورمیانه را در خود جای داده‌است. اگر بخواهیم اسم کارخانجات و شرکت های بزرگی که در زنجان فعال هستند را ردیف کنید، شگفت زده می شوید، شاید بتوان زنجان را استان پر اشتغال نامید. اینجا سرزمین شادترین مردم ایران است. یافته‌های پژوهش «شادکامی مردم ایران و عوامل موثر بر آن» که از میان ۳۰ استان مورد بررسی اعلام شد، استان زنجان را با ۳ / ۶۹ میانگین امتیاز شادکامی، شادترین استان کشور معرفی کرده است.

معرفی استان

استان زنجان با مرکزیت شهر زنجان یکی از استان‌های ایران می‌باشد که در شمال غربی کشور قرار گرفته این استان که آن ‌را فلات زنجان نیز می‌نامند، در ناحیه مرکزی شمال غربی کشور با موقعیت جغرافیایی ۴۷ درجه و ۱۰ دقیقه تا ۵۰ درجه و ۵ دقیقه طول شرقی و ۳۵ درجه و ۲۵ دقیقه تا ۳۷ درجه و ۱۰ دقیقه عرض شمالی خط استوا، با مساحتی نزدیک به ۳۹۳۶۹ کیلومتر مربع قرار گرفته است.

استان زنجان دارای ۸ شهرستان، ۱۶ بخش، ۱۸ شهر، ۴۶دهستان و ۱۲۱۰ آبادی است که از شمال به استان‌های اردبیل و گیلان، از شرق به استان قزوین، از جنوب به استان همدان، از جنوب غربی و غرب به استانهای کردستان و آذربایجان غربی و آذربایجان شرقی محدود است و از جمله استان‌هایی است که به تنهایی با ۷ استان کشور همسایه و همجوار است.

جمعیت استان

بر اساس سرشماری سال ۹۵ جمعیت استان به ترتیب جدول زیر مشخص شده است.

ردیف

شهرستان- استان

جمعیت

۱

ابهر

۱۵۱,۵۲۸

۲

ایجرود

۳۶,۶۴۱

۳

خدابنده

۱۶۴,۴۹۳

۴

خرمدره

۶۷,۹۵۱

۵

زنجان

۵۲۱,۳۰۲

۶

طارم

۴۶,۶۴۱

۷

ماهنشان

۳۹,۴۲۵

۸

سلطانیه

۲۹,۴۸۰

۹

کل استان

۱,۰۵۷,۴۶۱

گویش مردم محلی

ترکی آذربایجانی زبان اکثریت اهالی استان زنجان است. همسایگی و نزدیکی به پایتخت باعث گرایش به زبان فارسی شده‌ است. در جهات چهارگانه در شمال استان ترکی مخلوط با گیلکی و در شرق متمایل به فارسی٬ در جنوب غربی کردی و در غرب ترکی آذربایجانی و در جنوب استان نیز با گرایش فارسی و تاتی تکلم می‌کنند.

آب و هوا

اوضاع جوی و شرایط اقلیمی منطقه بر حسب پستی و بلندی‌ها سخت متغیر است. ارتفاعات این استان معمولاً دارای آب و هوای سرد کوهستانی، زمستان‌های پر برف و سرد و در تابستان معتدل و خشک می‌باشد. در این میان دره‌های قزل اوزن دارای آب و هوای معتدل‌تر بوده و دارای زمستان‌های معتدل و تابستان‌های نسبتاً گرم است. جلگه‌های مابین ارتفاعات نظیر جلگه سجاس، منطقه قشلاقات اقشار و قسمت سفلای زنجان‌رود دارای آب و هوای معتدل‌تری هستند.

استان زنجان یکی از نواحی تاریخی سرزمین ایران است و کاوشهای باستان شناختی و آثار باقیمانده تاریخی، دیرینگی و قدمت آن را نشان می دهند.

استان زنجان یکی از نواحی تاریخی سرزمین ایران است و کاوشهای باستان شناختی و آثار باقیمانده تاریخی، دیرینگی و قدمت آن را نشان می دهند. پیشینه تاریخی این استان را میتوان در چهار دوره به شرح زیر مورد مطالعه قرارداد:

دوران پیش از تاریخ (هزاره هفتم تا اوایل هزاره سوم پیش از میلاد )

 چگونگی سیر این دوره تمدنی به علت کمبود اطلاعات و مدارک، تاریک و مبهم است. قدیمی ترین آثار دوران پیش از تاریخ که در این منطقه یافته و بررسی شده اند، احتمالا” به دوره (( بردوستین)) تعلق دارند. این یافته ها که شامل ابزارهای کوچک جماعت های آغازین بشری است. در حدود سی هزار سال قدمت دارند. مشخص ترین زیستگاه این جماعت ها در زنجان، غار تاریخی (گلجیک) است.

دوران تاریخی (اوایل هزاره سوم تا اواخر هزاره دوم پیش از میلاد): یافته هایی که از این دوره در منطقه ایجرود بدست آمده اند، مورد بررسی قرار گرفته اند. پراکندگی زیستگاههای انسانی منطقه ایجرود در هزاره سوم و دوم پیش از میلاد، در هشت کانون باستان شناسی و تداوم حیات آنها تا هزاره اول پیش از میلاد، حکایت از شکوفایی و دیرپایی تمدن فلات مرکزی ایران در این ناحیه دارد. آثار این دوران در روستای ضیا,آباد، آق کند، گل تپه، چایرلو، قلتون و اوغول بیگ به دست آمده اند. ارزیابی و مطالعه آثار نقشهای سیاه رنگ بر روی سفالهای نخودی کشف شده از این کانون های تاریخی، پیوند تمدنهای تپه حصار دامغان، تپه سیلک کاشان، تپه زاغه دشت قزوین و ایجرود را نشان داده است.

دو اثر از این دوره در جنوب غربی شهرستان خدابنده شناسایی شده اند: یکی در تپه تاریخی “یاریمجه” (تکمه تپه) در قشلاق های افشار ، و دیگری در تپه تاریخی ” امان ارقین بلاغی” منطقه بزینه رود شهرستان خدابنده ، که هرکدام بخشی از نادرترین آثار زیستگاههای انسانی دوران هزاره سوم و دوم پیش از میلاد را در خود جای داده اند.

دوران تاریخی جدید (اواخر هزاره دوم پیش از میلاد تا اوایل قرن هفتم میلادی)

از این دوره نیز یافته هایی در منطقه زنجان بدست آمده است که بارزترین آن نوعی سفال ساده خاکستری رنگ است که یادگار زمان مهاجرت اقوام آریایی به این منطقه است.

پایه و اساس این اطلاعات نتایج بدست آمده از بررسی سفال هایی ست که بیش تر بطور اتفاقی از گورستان ها و تپه های قدیمی منطقه کشف شده اند. تکنیک ،فرم و نقش این سفالینه ها ، مطمئن ترین ابزار شناسایی تمدن های پیش از تاریخ هستند.

یکی از قابل توجه ترین ظرفهایی که در تمامی مراکز استقرار انسانی این دوره مورد استفاده قرار می گرفته است، ظرفهای سفالی قوری مانندی با لوله نسبتا” بلندی است که در مراسم به خاک سپاری مردگان مورد استفاده قارا می گرفته است و در همه گورهای شکافته شده این دوره دیده شده است. نقش های روی سفالینه های تپه سیلک کاشان و مجسمه های باستانی لرستان ، ارتباط این نوع ظرف با مردگان را نشان می دهند. قوری های این منطقه که عموما” بی نقش اند و با آثار بدست آمده از خوروین و املش قابل مقایسه اند ، احتمالا” دلیل دیگری بر پیوند این اقوام ، در اوایل هزاره اول پیش از میلاد است. شواهد تاریخی موجود نشان میدهد که تا اوایل نیمه اول هزاره اول پیش از میلاد ، دستگاه فرمانروایی معینی در منطقه وجود نداشته و حکومت “اورارتویی” نیز به علت دوری مسافت نتوانسته بود بر این نواحی چیرگی یابد . هم چنین کمی ابزار و جنگ افزارهای به دست آمده از گورهای باستانی نشان میدهد که برخلاف تمدن های فلات مرکزی ایران که اقوامی جنگجو بوده اند مردمان این منطقه به علت فراوانی چشمه سارها و آب های سطحی عمدتا” به دامداری و کشاورزی مشغول بوده اند و به همین جهت ، امنیت نسبی بر منطقه حاکم بوده است . طبق اسناد آشوری ها ، این منطقه در قرن نهم پیش از میلاد (اندیا) نام داشته است و به احتمال ضعیف ، اقوام ساکن آن با اقوام لولوبی و گوتی دامنه های زاگرس پیوند هایی داشته اند.

این منطقه از لحاظ جغرافیای تاریخی ، در آغاز هزاره اول پیش از میلاد ، شمال با کادوسیان و کاسپیان ، از مغرب با لولوبیان و گوتیان و از طرف جنوب شرقی و شرق با پدیده تاریخی ماد همسایه بوده است . در دوره های بعد مادها ، این اقوام را زیر فرمان آورده اند.

طبق اسناد آشوری در قرن هفتم پیش از میلاد ، منطقه زنجان “مادای” نام داشته است. آنچه این ادعا را درست می نمایاند ، کشف آثاری از هزاره اول یش از میلاد در روستای مادآباد زنجان است . اما به علت روی دادن جنگهای ممتد منطقه ای(در قرن های هفتم و هشتم پیش از میلاد ) تمدن در این منطقه به شکوفایی درخور دست نیافته است.

از قرن هفتم پیش از میلاد تا اواخر هزاره اول پیش از میلاد ، یعنی در تمام دوران شاهنشاهی هخامنشی ، سکه (دریک) و (ریتون) در خدابنده و گردنبندهای طلایی با بن مایه (موتیف) “گل لوتوس” که نقش های آنها با کنده کاریهای تخت جمشید قابل مقایسه اند و همچنین چهرک (نقاب) طلایی مردگان گورها با آرایش مو و کلاه دوران هخامنشی را میتوان نام برد.

یادگارهای باستانی از جمله آتشگاه عظیم تخت سلیمان در غرب ، عبادگاه بهستان در جنوب و آتشکده های ساسانی در طارم نشان می دهند که در دوران اشکانیان و ساسانیان ، دره های زنجان رود و قزل اوزن از رونق بیش تری برخوردار بوده اند. گزارش های جغرافیا دانان آغاز دوره اسلامی نیز این موضوع را تایید می کنند .

از پانزده کانون باستان شناسی بررسی شده این دوره ، ۹ کانون در دره رود قزل اوزن و در طارم علیا واقع شده اند که از شکوه و آبادانی این بخش از منطقه ، در قرن های دوم تا پنجم میلادی حکایت می کنند . از مهم ترین آثار آن دوره به آتشکده تشویر میتوان اشاره کرد که در روستای تشویر در میان گورستانی تاریخی ، با سنگ و ساروج و با طرح چها طاقی در ابعاد ۴*۴ مترمربع با پوشش گنبدی شکلی ساخته شده است.

ترکیب بنا ، یادآور سبک معماری آتشکده های دوران ساسانی است و با آتشکده های عظیم دوران ساسانی که جنبه دولتی و تشریفاتی داشتند ، به عنوان آتشکده محلی مورد استفاده قرارمی گرفته است و با گذشت زمان ، پیرامون آن به گو.رستان تبدیل شده است .

دوران اسلامی ( از قرن ۷ تا ۱۹ میلادی برابر با قرن اول تا ۱۴ هجری )

 این دوره از تاریخ زنجان ، با فتح آن در زمان خلافت عثمان و به دست ( برا, بن عازب) سردار مشهور آغاز میشود.

به استناد مدارکی که از ۶۲ کانون باستان شناختی منطقه به دست آمده است، به استثنا, دره طارم علیا در رودخانه قزل اوزن و شهر زنجان ، در بقیه نواحی ، نقل و انتقال قدرت سیاسی و مذهبی به آرامی صورت گرفته و با خرابی و درگیری همراه نبوده است.

متن ها و اثرها ی موجود تاریخی نشان میدهند که این منطقه در سرتاسر دوران اسلامی ، بویژه از قرن های چهارم تا هشتم هجری (در دوران حکومت حکومت کنگریان ، سلجوقیان و ایلخانیان) از شکوفایی اقتصادی ، فرهنگی و هنری برخوردار بوده است. از آثار این دوره می توان مسجدهای جامع قروه ، سجاس ، قلابر ، کاروان سراهای نیک پی ، سرچم ، آثار تاریخی عظیم سلطانیه ، خدابنده ، ابهر و سایر آثار تاریخی را نام برد.

اصولا” یکی از دلایل انتخاب سلطانیه به پایتختی ، رونق اقتصادی این منطقه در قرن هفتم و هشتم هجری بوده که توجه ایلخانان مغول را به خود جلب کرده است . کاشی های مطلایی که ز تپه نورآباد خدابنده به دست آمده اند ، گواهی بر رونق اقتصادی و فرهنگی آن دوره اند.

پس از برچیده شده حکومت ایلخانی به دست سربداران در قرن نهم هجری ، منطقه زنجان نیز دچار فتنه خانمان سوز تیمور لنگ شد و به شدت میران گردید.

تنش های سیاسی و کشمکش های نظامی تا قرن دهم هجری شمسی ، مانع رشد و اعتلای اقتصادی و فرهنگی در این منطقه شده است . در دوران حکومت صفویه و قاجاریه ، به ویژه در دوران حکومت شاه طهماسب ، شاه عباس و آغامحمد خان ققاجار ، رونق نسبی اقتصادی و فرهنگی در منطقه برقرار بوده است . قسمت اعظم روستاهای بخش ها و شهرهای کنونی ، با توجه به نظام ارباب و رعیتی ، تا اواخر قرن سیزدهم هجری قمری تکوین یافته اند و در طول دهه های اخیر ، به سرعت در حال رشد و گسترش بوده اند .

استان زنجان در قسمت مرکزی و شمال‌غربی کشور، ما بین۳۵ درجه و ۲۵ دقیقه تا ۳۷ درجه و ۱۵ دقیقه عرض شمالی و ۴۷ درجه و ۱ دقیقه تا ۴۹ درجه و ۵۲ دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ واقع شده است. این استان با هفت استان هم مرز می‌باشدبه طوریکه از شمال به شهرستان خلخال از استان اردبیل، شهرستان رودبار از استان گیلان، از شمال شرقی و شرق به شهرستان‌های تاکستان و بوئین زهرا و قزوین از استان قزوین، از جنوب به شهرستان همدان از استان همدان، از جنوب غربی به شهرستان بیجار از استان کردستان و از مغرب به شهرستان تکاب از استان آذربایجان‌غربی و از شمال غرب به شهرستان‌های میانه و هشترود از استان آذربایجان‌شرقی محدود است.

اقلیم و ویژگی های طبیعی

ستان زنجان از نظر شکل ظاهری زمین، دارای دو منطقه کوهستانی و جلگه‌ای می‌باشد که اکثر شهرهای آن در دامنه کوه‌ها و دشت‌های بین رشته کوه‌ها و مناطق کوهستانی قرار گرفته‌اند. اقلیم استان متاثر از دو عامل مهم یعنی نحوه ورود جبهه‌های عظیم رطوبتی وحرارتی، و وضعیت توپوگرافی و ارتفاع از سطح دریا می‌باشد. تیپ غالب اقلیمی استان نیمه خشک فراسرد (۵۲%) و سرد (۱۸%) می‌باشد که حدود ۷۰ % درصد سطح استان را می‌پوشاند. تیپ اقلیمی نیمه خشک فرا سرد دارای درجه حرارت متوسط ماهانه در سردترین ماه سال کمتر از ۷- درجه سانتی‌گراد است. متوسط درجه حرارت در ماه‌های فروردین اردیبهشت، مهر و آبان مطلوب و مابین ۸ الی ۱۴ درجه سانتی‌گراد و در ماه‌های خرداد، تیر، مرداد و شهریور گرم و درماه‌های آذر، دی، بهمن و اسفند سرد می‌باشد.

وضعیت منابع طبیعی

رودهای مهم در این استان قزل اوزن، زنجانرود و ابهررود است. بلندترین نقطه استان در ارتفاعات تخت سلیمان و کمترین در قزل اوزن در گیلوان می‌باشد. تنوع آب و هوائی این منطقه موجب ایجاد گونه‌های متفاوتی از زندگی جانوری و گیاهی شده است. به دلیل شرایط کوهستانی این ناحیه و تاثیرات غیرمستقیم جریانات جوی مرطوب شمال غربی آب و هوای استان را می‌توان به دو ناحیه تقسیم نمود: آب و هوای کوهستانی سرد با تابستانی معتدل و آب و هوای گرم و نیمه مرطوب طارم علیا. متوسط بارندگی در حدود ۳۰۰ میلیمتر می‌باشد. غارهای استان عبارتند از : غار کتله خور، گلجیک، غار خرمنه‌سر.

غار کتله خور که در بین غارهای استان دیدنی‌تر و بزرگ‌تر است و یکی از پدیده‌های طبیعی بسیار زیبای ایران محسوب می‌شود در ۸۰ کیلومتری جنوب خدابنده قرار گرفته است. همچنین چشمه‌های آب معدنی استان عبارتند از :چشمه آبگرم وننق- چشمه آبگرم ابدال- چشمه آبگرم گرماب و چشمه آبگرم حلب انگوران

محصولات کشاورزی استان

حصولات عمده کشاورزی استان که اکثراً صادر هم می‌شوند عبارتند از: انجیر – برنج – انگور – زردآلو – سیب – لوبیا – خیار – پیاز – گردو – فندق و بادام – زیتون – سیر- انار – گندم -جو –سیب‌زمینی و چغندر قند.

شهرستان ابهر

شهرستان ابهر:

منطقه ابهر و مناطق اطراف ابهر رود، که به زبان محلی «ابهر چای» نامیده می‌شود، از نخستین زیستگاه‌های انسانی در ایران است و از پیشینه تاریخی طولانی برخوردار است. بررسی این مناطق نشان می‌دهد که دره ابهر رود در هزاره دوم پیش از میلاد از رونق قابل توجهی برخوردار بوده است. در قرن نهم پیش از میلاد، مادها در این منطقه اتحادیه‌ای از قبیله‌های گوناگون را به وجود آوردند که مقر آن در ابهر چای بوده است. به استناد شواهد تاریخی، در سال ۸۲۱ پیش از میلاد، در دره ابهر چای میان مادها و آشوری‌ها نبردی در گرفته است. در زمان روی کار آمدن حکومت ایلخانان و انتخاب سلطانیه به عنوان پایتخت، این منطقه به علت برخوردار شدن از شبکه‌های جاده‌ای اهمیت ارتباطی قابل توجهی به دست آورد که هنوز هم محفوظ مانده است. وجه تسمیه این شهر از واژه پهلوی «اوهر» گرفته شده است. نویسنده کتاب جغرافیایی حدود العالم، «ابهر» را «اوهر» ثبت کرده است. بخش اول واژه منسوب به آب به عنوان نماد زندگی در مذهب زرتشت است و واژه «وهر» به معنی دشوار کردن کار و محدود نمودن آمده است. بنابراین، این واژه به معنای محل بستن آب‌هاست. جایگاه نخستین خانه‌های این شهر، تپه‌ای باستانی به نام تپه قلعه است و در کناره راست ابهر رود جای دارد. این محل یکی از نخستین زیستگاه‌های انسانی منطقه زنجان به شمار می‌رود و حداقل از اوایل هزاره چهارم پیش از میلاد مورد استفاده و محل سکونت جماعت‌های آغازین بوده است.

 

جاذبه‌های گردشگری شهرستان ابهر:

امامزاده شاهزاده زید الکبیر ابهر

روستای قروه

آرامگاه پیر احمد زهرنوش

مقبره امامزاده اسماعیل

بقعه حضرت امامزاده یعقوب در صائین‌قلعه ابهر

روستای گردشگری درسجین

سد کینه‌ورس

چشمه علی بلاغی

 

محصولات کشاورزی :

شهر ابهر هوای سازگار دارد، باغ و باغات و میوه شهر ابهر شهرت جهانی دارد. از فراورده‌های میوه وسردرختی، انگور، گلابی و گردو و… را می‌توان نام برد. با توجه به کیفیت بالای محصولات کشاورزی این شهرستان به خصوص انگور، از سال ۹۵ “جشنواره انگور” در روستای درسجین برگزار می‌گردد.

شهرستان ایجرود

شهرستان ایجرود

شهرستان ایجرود در قسمت جنوب غربی استان واقع شده است. بر اساس آخرین تقسیمات کشوری این شهرستان دارای دو بخش به نام‌های مرکزی و حلب و دو شهر به نام‌های زرین آباد (مرکز شهرستان) و حلب و چهار دهستان به نام‌های ایجرود بالا، گلابر، سعیدآباد و ایجرود پایین می‌باشد. در این منطقه استقرار یکجا نشینی متعلق به اواخر هزاره چهارم و اوایل هزاره پنجم قبل از میلاد شناسایی شده است.

 

جاذبه‌های گردشگری شهرستان ایجرود:

مسجد جامع گلابر

رود ایجرود

تپه ماهورهای پاپایی

صخره معروف به قیرخ ایاق(هزارپا)

روستای تاریخی خوئین

روستای هدف گردشگری گلابر

میل خوئین

دژمنده

امامزاده محمد تقی

شهرستان خدابنده

شهرستان‌خدابنده

شهرستان خدابنده در جنوب شرقی زنجان واقع شده است. این شهرستان شامل ۴ بخش (مرکزی، افشار، بزینه رود، سجاس رود) و ۷ شهر می‌باشد. این شهرستان از نظر توپوگرافی، کوهستانی‌ترین و تا حدودی مرتفع‌ترین منطقه استان زنجان محسوب می‌شود. جای‌گیری جماعت‌های انسانی و یکجانشینی آنان در این مناطق، به اواخر هزاره چهارم و اوایل هزاره پنجم پیش از میلاد مربوط است. از نمونه‌های آثار این دوره، سفال‌های گوجه‌ای رنگی است که با آثار سفالی شناخته شده قزوین قابل مقایسه است. شهرستان خدابنده دو شهر تاریخی “سهرورد” و “سجاس” را در خود جای داده و مردان بزرگی همانند شهاب‌الدین سهروردی را در خود پرورده است.

جاذبه‌های گردشگری شهرستان خدابنده:
بقعه قیدارنبی

مسجد جامع قیدار

مسجد جامع سجاس

غار کتله خور

امامزاده ابراهیم

مسجد جامع خدابنده

شهرستان خرمدره

شهرستان خرم دره:

شهرستان خرم دره با وسعت ۴۰۷ کیلومتر مربع در ۸۰ کیلومتری شرق زنجان و در میان دره ای پرآب و فرح بخش و سرسبز و در حاشیه رودخانه کبیر واقع شده است.

خرم دره همانگونه که از نامش پیداست در دره ای حاصلخیز و در میان باغات و جنگلهای زیبا با چشم اندازی بدیع و فراخ، نگین سبزی است بر انگشتری استان و به دلیل موقعیت ممتاز جغرافیایی، پتانسیل های فراوانی جهت گردشگری دارد. عمده شهرتش محصولات باغی و کشاورزی و دامی بوده بطوریکه این شهرستان بخش اعظمی از محصولات کشاورزی خصوصا حبوبات را در کشور تولید می نماید. بواسطه برخورداری شهرستان خرم دره از مواهب طبیعی خصوصا جنگل و کوهستان و باغات وسیع میوه و کشتزارهای فراخ و آب و هوای چهار فصل و نزدیکی به تهران و راههای دسترسی چون آزادراه تهران – تبریز و خط آهن و مراکز علمی و دانشگاهی، صنعتی و کشاورزی و مواهب طبیعی و اکوتوریسم و طبیعت گردی و بسترهای مناسب زیر ساختهای گردشگری و آثار تاریخی، به عنوان یکی از مراکز مهم گردشگری در استان شناخته می شود .

جاذبه‌های گردشگری شهرستان خرم دره:
حمام تاریخی یان یان

سد خلیفه‌لو

روستای سوکهریز

شهرستان زنجان

شهرستان زنجان:

 شهرســتان زنجــان با مرکزیــت شهر زنجان از سه بخش مرکـزی، بخـش زنجانرود و بخش قره‌پشتلو با ۱۳  دهستان تشکیل شده است. تاریخ بنای شهر زنجان را هم زمان با سلطنت اردشیر بابکان دانسته‌اند و در آن زمان، آن را شهین یعنی منسوب به شاه می‌نامیدند. گفته می‌شود که این نام طی قرون و اعصار به زنگان و سپس به زنجان تبدیل شده است. فتح زنجان توسط اعراب در زمان خلافت عثمان و توسط سردار عرب براء بن عازب صورت گرفت و در این دوره، این شهر، شهری آباد و پرنعمت بوده است. شــهر زنجان به عنــوان یکــی از شــهرهای قدیمی ایران و منطقه دارای تاریخ پر افـت و خیزی مـی‌باشـد. به لحاظ حملات پی در پی و تخریب های مکرر از بین رفته و آنچه باقی مانده مربـوط بـه دوران بعـد از حمـلات مغول می باشد. تاریخ زنجان در سده های بعدی نیز گزارشگر حوادث مختلف سیاسی است. این شهر شاهد رویدادهای سیاسی ، اجتماعی و مذهبی نظیر قیام ملامحمدعلی منتسب به بابیان، انقلاب مشروطیت، درگیری دموکرات‌های آذربایجان و … بوده است. درحال حاضر قدیمی‌ترین اثر تاریخی شـهر کاروانسـرای سـنگی اسـت ایـن کاروانسرا در منتهی الیه جنوب شهر زنجان و در زمان شاه عبـاس صفوی احداث شـده است .

 

جاذبه های گردشگری شهرستان زنجان :
 امامزاده سید ابراهیم

 مسجد جامع (مسجد سید) زنجان

 مسجد میرزائی

 مسجد خانم

 مسجد چهل ستون

 مسجد حسینیه اعظم زنجان

 بنای رختشویخانه

 عمارت ذوالفقاری

 بنای توفیقی

 بازار زنجان

 کاروانسرای سنگی

 پل حاج میربهاالدین

 پل سردار

از صنایع‌دستی شهرستان زنجان می‌توان به انواع ظروف مسی، چاروق و گیوه، چاقو و ملیله اشاره کرد.

سوغات شهرستان زنجان:

علاوه بر صنایع دستی اشاره شده فوق می‌توان سوغات ذیل را به ارمغان برد: آب نبات قیچی، معجون نعنایی، شکلات زعفرانی، نان چایی، شیرینی کشمشی و شستی، انواع سبزیجات کوهی (غاز ایاقی، پیاز کوهی و … ).

شهرستان سلطانیه

شهرستان سلطانیه:

 سلطانیه با وسعتی حدود ۱۵۶ هکتار در ناحیه مرکزی متمایل به غرب استان زنجان، ۴۸ درجه و ۴۸ دقیقه طول شرقی جغرافیایی و ۳۶ درجه و ۳۶ دقیقه عرض شمالی جغرافیایی با ارتفاع ۱۸۸۰ متر از سطح دریا در ۴۰ کیلومتری جنوب خاوری استان زنجان قرار گرفته است. از شمال به طارم علیا (شهرستان زنجان) از شرق به حومه ابهر، از جنوب و جنوب غربی به شهرستان خدابنده و از غرب به شهر زنجان محدود می‌گردد. سرچشمه رودخانه زنجان رود از شمال مرکز بخش سلطانیه بوده و به طرف زنجان ادامه پیدا می‌کند. کوه‌های هادچه، ساری‌داش در جنوب، کنک دره و قره داش در جنوب شرقی و کوه‌های یان‌بلاغ و آغ‌داغ در شمال و جنوب این بخش قرار گرفته‌اند. سلطانیه در فاصله هفت کیلومتری شمال کوه‌های سلطانیه و دوازده کیلومتری جنوب کوه‌های طارم و در چهار کیلومتری از جاده ترانزیتی (تهران، زنجان، بازرگان) واقع شده است.

چمن طبیعی سلطانیه بخشی از فلات زنجان – ابهر را در بر گرفته که این فلات از فاصله گرفتن دو رشته ارتفاعات موازی که در سمت شرقی- غربی امتداد دارد تشکیل شده است که با وسعت تقریبی ۳۵ کیلومتر مربع به طول ۲۰ کیلومتر و عرض متوسط دو کیلومتر در سمت جنوب این فلات قرار گرفته است. شیب عمومی ناحیه از جنوب به شمال و از شرق به غرب است و شیب شهر بسیار اندک و در برخی نواحی به صفر می‌رسد. کاوش‌های زمین‌شناختی، حاکی از این نکته است که در عمق ۶۰ سانتی متری سراسر محدوده اراضی چمن سلطانیه را خاک سفید یکدست فرا گرفته است که خود مانع از نفوذ آب به اعماق زمین شده و در نتیجه آن، عمل آبیاری چمن به گونه‌ای طبیعی و پیوسته صورت می‌پذیرد. این ویژگی سبب ایجاد یکی از زیباترین چمنزارهای  دنیا شده است که از آن در متون جغرافیایی به نام « پرری » یاد می‌شود.

وجه تسمیه سلطانیه:

نام قدیم سلطانیه شهرویاژ، شهرویاز و شهرویان بوده و از توابع قزوین بشمار می‌رفته است و مغولان آن را ” قورآلان” نامیده و هنوز هم روستایی بنام ” اولان” در نزدیکی سلطانیه دیده می‌شود. شاردن در سفرنامه خود درباره پیشینه شهر سلطانیه می‌نویسد: « سلطانیه یکی از بلاد باستانی پارتها می‌باشد »، اما نشانی آن را نام نبرده است. بسیاری از نویسندگان و محققین اروپایی بر این باورند که سلطانیه بر روی بقایای تیکراناکرت بنا شده است. کرت در فارسی باستان به معنی شهر و بلده و تیکران نیز نام یکی از پادشاهان است. 

حمداله مستوفی درباره مکان شهر سلطانیه در تاریخ گزیده نگاشته است: محل این شهر در جایی بود که مغولان بدان “قنقوراولانگ” می‌گفتند و “اولانگ” مرتع و چمن را گویند.

جاذبه‌های گردشگری شهرستان سلطانیه:
گنبد سلطانیه

ارگ سلطنتی (کهندژ) سلطانیه

مجموعه تاریخی چلبی اوغلی

بقعه ملاحسن کاشی

معبد تاریخی داش کسن

روستای تاریخی ویر

معبد اژدها

شهرستان طارم

شهرستان طارم:

طارم یکی از شهرستان‌های هشت گانه استان زنجان است که در سال ۱۳۷۶ به مرکزیت شهر «آببر» تأسیس شد. این شهرستان شامل دو بخش، پنج دهستان و ۱۵۵ آبادی است که ۱۰۲ آبادی آن مسکونی است. این شهرستان از شمال به استان گیلان، از شرق به شهرستان تاکستان استان قزوین از جنوب به شهرستان ابهر و از غرب به شهرستان زنجان محدود است.
۹۵ درصد اهالی شهرستان طارم به زبان ترکی آذری و پنج درصد به زبان تاکی سخن می‌گویند که در روستاهای کوهپایه ساکن هستند و عده محدودی هم در شهر به این زبان تکلم می‌کنند. عبور رودخانه قزل‌اوزن به عنوان شاهرگ حیاتی از این شهرستان توانمندی‌های کشاورزی را دو چندان نموده و باعث رشد، توسعه و رونق اقتصادی منطقه گردیده، تاحدی که به عنوان قطب کشاورزی مخصوصاً در زمینه تولید محصول زیتون این منطقه را به عنوان منطقه استراتژیک کشاورزی استان معرفی می‌نماید. یکی از سنت‌های اصیل مردم توجه ویژه به موسیقی سنتی بوده که در عروسی‌ها به صورت مرسوم استفاده می‌نمایند. شهرستان طارم از لحاظ منظرگاه‌ها و تفرجگاه‌های طبیعی نیز همچون تاریخ پر بار خود به عنوان نگین درخشان در کنار تمام صفات و شایستگی‌های دیگر در استان مطرح است.

جاذبه‌های گردشگری شهرستان طارم:

امامزاده کله سیران

آتشکده الزین

یخچال طبیعی ولیدر

شیت

ولیدر

گورقلعه درروستای شیت

تپه تاریخی سانسیز

آبشار طبیعی روستای کله سیران

منطقه حفاظت سرخ آباد

 

محصولات کشاورزی شهرستان طارم:

از محصولات عمده کشاورزی شهرستان طارم می‌توان به پیاز، گردو، فندق، بادام، زیتون، سیر، انار، انجیر، برنج، گیلاس و… اشاره نمود که صادر نیز می‌شود. با توجه به فراوانی و کیفیت بالای محصولات کشاورزی، جشنواره گیلاس و سیر در این شهرستان برگزار می‌گردد.

شهرستان ماهنشان

شهرستان ماهنشان:

شهرستـان ماه نشان در ۱۱۳ کیلومتری شمال غرب شهر زنـجان قرار دارد و شاید نامش کمتر به گوش مسافران این استـان خورده باشد. می‌گویند ماهنشان قدمتی چهار هزارساله دارد .هم اکنون این شهرستان شامل دو بخش (مرکزی و انگوران) دو شهر(ماهنشان و دندی) می‌باشد.

جاذبه‌های گردشگری شهرستان ماهنشان:
قلعه بهستان

دودکش جن

یاستی قلعه واقع در انگوران

منطقه حفاظت شده و پناهگاه حیات وحش انگوران

قلعه قشلاق

دریاچه پری ماهنشان

همچنین این شهرستان از نظر جاذبه‌های طبیعی و اکوتوریسم دارای اهمیت است و به عنوان یک پل ارتباطی به مجموعه آثار باستانی تخت سلیمان شهرستان تکاب آذربایجان غربی عمل می‌نماید.

میراث فرهنگی زنجان

زنجان شهری غنی از میراث فرهنگی بوده و موزه های این شهر آثار بی نظیری دارد.

موزه باستان شناسی و مردان نمکی (عمارت ذوالفقاری)

عمارت ذوالفقاری در یکی از محلات قدیمی شهر زنجان موسوم به محله “دالان آلتی”در ضلع شمالی سبزه میدان و مسجد جامع قرار دارد. این بنا ساختمان مسکونی و اداری حکمران زنجان بوده و از مجموعه بناهای اندرونی و بیرونی و بخشهای مختلفی تشکیل یافته بود.

 

موزه مردان نمکی زنجان

موزه مردان نمکی زنجان – سلین سیر

 

از این مجموعه در حال حاضر فقط عمارت بیرونی باقی مانده که به نام “عمارت محمود خان ذوالفقاری” معروف است. بنا به روایاتی این خانه توسط سردار اسعدالدوله (پدر محمود خان) در اواخر حکومت قاجار بنا گردیده و پس از وی محمودخان در آن اقامت داشته است. در گذشته این بخش از شهر زنجان محله ­ی اعیان نشین بوده و مجموعه بناهایی در سبک و الگویی همسان همچون خانه وزیری، خانه خدیوی، عمارت دارایی و… در این محل ساخته شده بود.

 

موزه مردان نمکی زنجان

موزه مردان نمکی زنجان – سلین سیر

 

بعد از انقلاب اسلامی، عمارت ذوالفقاری مدتها در اختیار یکی از نهادهای انقلابی بود و تا ثبت این بنا در فهرست آثار ملی کشور به دلیل متروک ماندن و عدم مراقبتهای لازم آسیب فراوانی دید. در جریان توسعه و تعریض خیابان طالقانی دیوار و سر در ورودی بنا بطور کامل تخریب گردید. در سالهای اخیر نیز با اجرای طرحهای عمران شهری، آسیب زیادی به بنا وارد آمده است. از جمله با احداث خیابان زینبیه و عبور آن از داخل حیاط عمارت، قسمتی از عرصه ی بنا از بین رفت و بخش عمده دیگر به پارک تبدیل شد.

 

موزه مردان نمکی زنجان

موزه مردان نمکی زنجان – سلین سیر

 

در سال ۱۳۷۹ میراث فرهنگی استان زنجان تصمیم به حفاظت و مرمت عمارت ذوالفقاری گرفت و در این راستا بنای مذکور در چندین مرحله مرمت و باز سازی گردید. با انتقال مجموعه آثار بدست آمده از معدن نمک چهرآباد در سال۱۳۸۶ موزه موقت مومیایی­ ها در این مکان بوجود آمد و در سال ۱۳۸۸ اولین موزه باستانشناسی استان زنجان در عمارت ذوالفقاری افتتاح گردید.

 

موزه مردان نمکی زنجان

موزه مردان نمکی زنجان – سلین سیر

 

این بنا در تاریخ ۲۵/۱۲/۷۵ به شماره ۱۸۵۲ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

 

 

بخش باستان شناسی موزه :

 

بخش پیش از تاریخی : در این بخش اشیاء دوره پیش از تاریخی مکشوفه از استان زنجان از محوطه های تپه نور سلطانیه مربوط به هزاره پنجم ق م و تپه خالصه خرمدره مربوط به هزاره ششم ق م و سها چای تپه مربوط به هزاره چهارم ق م نگهداری می شوند این اشیاشامل انواع کاسه های سفالین ساده و منقوش انواع ابزار سنگی بنام میکرولیت و ابزار استخوانی و پیکرک های حیوانی است .

 

بخش تاریخی : در این بخش انواع ظروف سفالین عصر آهن مکشوفه از زنجان شامل انواع سفالهای خاکستری و نخودی، ظروف سفالین لعابدار دوره اشکانی، انواع خمره های ذخیره آرد، انواع ابزار جنگی از جنس مفرغ شامل سرگرز و پیکان، سرپیکان و شمشیر های ساده و منقوش است.

 

بخش اسلامی : در این بخش انواع اشیاء دوره اسلامی شامل پی سوزهای ساده و لعابدار دوره ایلخانی، ظروف مسی قلمزنی ،کاشی های ستاره ای و زرین فام مکشوفه از گنبد سلطانیه، سکه های دوره های مختلف تاریخی از دوره تاریخی تاپایان دوره اسلامی  نگهداری می شوند.

 

 

مردان نمــکی:

مرد نمکی ۱: با وجود کشف استثنائی مرد نمکی ۱ در سال ۱۳۷۲ متاسفانه تلاش چندانی برای تعطیل نمودن استخراج مکانیکی و لغو بهره برداری از معدن صورت نگرفت. در پائیز ۱۳۸۳ معدن کاران در حین کار با بولدوزر مجددا با بقایای اسکلت انسانی مواجه شدند که به دلیل کار با بولدوزر تا حد زیادی متلاشی شده بود. با جستجوی معدن کاران در میان خاکهای آشفته علاوه بر جمع آوری قسمتهایی از بقایای انسانی تکه تکه شده، شماری اشیا بدست آمد که توسط بهره بردار به اداره میراث فرهنگی و گردشگری استان منتقل شد.

 

بررسی­های اولیه بر روی بقایای انسانی، که پس از انتقال به میراث فرهنگی، مرد نمکی ۲ نام گذاری شد نشان داد که این بقایا متعلق به مردی میانسال با میانگین قد حدود ۱۸۰ سانتی متر بوده که در جریان ریزش دیواره­ها و سقف تونل کشته شده است. از جمله اشیایی که همراه این مرد نمکی یافت شد می­توان به تکه سبد و میخهای چوبی، طنابهای گیاهی، منسوجات و … اشاره کرد.

 

مرد نمکی ۲: کشف اتفاقی مرد نمکی ۲ و مجموعه­ای از اشیا موجب از سر گیری پژوهش­های باستان شناختی در معدن نمک چهر آباد بعد از گذشت ۱۱ سال گردید بنابراین کاوش در معدن به منظور نجات بخشی آثار و بقایای باقی مانده ابتدا به سرپرستی امیر الهی و سپس ابوالفضل عالی در دی و بهمن سال ۱۳۸۳ انجام شد و فصل دوم کاوش نیز در پائیز ۱۳۸۴ ادامه یافت.

 

مرد نمکی ۳: بقایای مرد نمکی ۳ همچون مرد نمکی ۲ به صورت اتفاقی و طی کار باطله برداری بولدوزر توسط معدن کاران در سال ۱۳۸۳ کشف شد. به دلیل کشف مومیایی توسط بولدوزر، این جسد نیز به صورت متلاشی شده، و تکه تکه یافت شد.

(بقایای مومیایی شماره ۳ شامل: استخوان، لباس و قسمتهایی از بافت نرم فردی بود که همچون معدنچیان دیگر بر اثر ریزش تونل و سقوط یک سنگ چند تنی روی او کشته شده بود.)

 

مرد نمکی ۴: مرد نمکی ۴ سالم­ترین و کامل­ترین مومیایی مکشوفه از معدن چهر آباد است. علیرغم آسیب دیدگی به هنگام مرگ تقریبا بیشتر قسمت­های بدن سالم باقی مانده است که شامل مجموعه استخوان­ها و بافت نرم وی است که بر اثر از دست دادن آب بدن کاملا خشک شده است. به هنگام کشف جسد در وضعیت دمر قرار داشت. به شکلی که صورت و قسمت جلوی بدن روی خاک قرار گرفته بود. دست­ها از ناحیه آرنج خم شده دست چپ روی زمین و دست راست در حالت تقریبا مشت شده بود . پای راست به صورت نیمه باز و پای دیگر جمع شده در زیر شکم قرار داشت. با وجود شکستگی جمجمه در چند قسمت دلیل مرگ براساس تحقیقات انجام یافته توسط دکتر شکوهی  با عکسبرداری سی تی اسکن، فشار بر قفسه سینه و پارگی قلب در نتیجه ریزش تونل­ها و ریزش خاک و آوار روی وی بوده است.

 

 بر اساس تحقیقات انجام گرفته مشخص شد این مومیایی طبیعی، پسر جوانی بوده که به هنگام مرگ حدود ۱۶ سال داشته است. قد این مومیایی ۱۷۰ تا ۱۷۵ سانتی متر است. بر گوش­هایش حلقه هایی از جنس نقره دیده می شود. موهای سر وی کوتاه و به رنگ خرمایی است. به همراه این جوان مومیایی شده اشیای جالب توجهی نیز کشف گردید. یکی از این اشیا چاقوی فلزی با دسته استخوانی است که در غلافی چرمی به کمربند پارچه ای او بسته شده است ازاشیای دیگر می­توان به دو کوزه کوچک سفالی سالم اشاره کرد. همچنین ظناب­های گیاهی، یک مهره کوچک با لعاب ابی، یک پی سوز سالم دود زده، ۱۱ تکه سفال و … نیز همراه این جسد یافت شده است.

 

از ویژگیهای بسیار مهم این مومیایی طبیعی، لباس کامل است که برتن او دیده می­شود. این لباس از بالا پوشی بلند، یک شلوار و کفش چرمی تشکیل شده است.

 

مرد نمکی ۵: این مومیایی طبیعی در کاوش فصل دوم در حالی یافت شد که به جز سر بقیه قسمت­های بدن زیر صخره و سنگ­های آواری بزرگ قرار گرفته بود­. شکل جسد نشان می­داد که این شخص نیز همچون نمونه­های قبلی بر اثر حادثه­ای که منجر به تخریب و ریزش تونل گردیده­، کشته و مدفون شده است بر خلاف مومیایی نمکی شماره ۴ بیشتر بافت بدن مرد نمکی ۵ پوسیده شده و از بین رفته بود بافت نرم فقط در قسمت­هایی کوچک از دو دست، پاها بخش­هایی از صورت، سینه و لگن باقی مانده بود. کم بودن میزان نمک در این محیط، نفوذ آب از بالای کوه به این بخش از معدن از دلایل اصلی پوسیده شدن زیاد مرد نمکی ۵ است.

 

 

نتـایـج:

پیش از کاوش­های دو فصل ۸۳ و ۸۴ در معدن نمک چهر آباد براساس یافته­ های سال ۷۲ تصور بر این بود که معدن، محل کشته شدن شاهزاده ساسانی و یا نماینده هیئت حاکمه اقوام سکایی در سده ۸ پیش از میلاد بوده است. اما با کاوش­های دو فصل اخیر مشخص گردید که همه مومیایی­های مکشوفه از معدن کارگران و معدن کارانی بودند که در نتیجه ریزش معدن و فرو ریختن دیواره­ها و سقف و تونل­ها کشته و مدفون شده­ اند. طبق کاوش­های انجام یافته همچنین مشخص شد که معدن از حدود نیمه هزاره اول شناسایی شده است. بر اساس آزمایشات سالیابی کربن ۱۴ مشخص شد که مرد نمکی ۳، ۴، ۵، مربوط به دوره هخامنشی با قدمت حدود ۲۳۰۰ سال و مرد نمکی ۱، ۲، مربوط به دوره ساسانی، با قدمت حدود ۱۵۰۰ تا ۱۷۰۰ سال قبل است. بنابراین با توجه به شواهد و مدارک موجود، ریزش تونل­های معدن چهر آباد، دست کم دوبار رخ داده است. نخستین بار در حدود ۲۳۰۰ سال پیش و به هنگام فعالیت معدن کاران بخش بزرگی از تونل­های معدن ریزش و در آن مردان نمکی ۳، ۴، ۵ کشته شده اند و سپس با گذشت چندین قرن سال دوباره حادثه­ای دیگر در معدن نمک رخ داده و در نتیجه آن مردان نمکی ۱ و ۲ نیز کشته و مدفون شده ­اند.

 

در حال حاضر به استثنای مومیایی نمکی شماره ۱ که در موزه ملی کشور نگهداشته میشود بقیه اجساد و اشیای بدست آمده از معدن چهرآباد در موزه ذوالفقاری زنجان در شرایط مطلوب، تحت نظارت کارشناسان مربوط نگهداری می­شوند.

موزه مردم ­شناسی رختشویخانه

بنای رختشویخانه در قلب بافت تاریخی شهر که منطبق بر حصار می باشد در منطقه پرتراکم مسکونی، موسوم به عباسقلی خان و محل معروف به باباجمال چوقوری (گودال بابا جمال) احداث شده است. که امروزه خیابان سعدی وسط به فاصله یکصد متری از سمت غربی آن عبور نموده و از طریق کوچه فرهنگ به بنای مزبور مرتبط می گردد.

موزه رختشویخانه زنجان

موزه رختشویخانه زنجان – سلین سیر

علاوه بر این پدیده عارضی شبکه ارتباطی متعدد و گسترده ای، این بنا را با کل شهر مربوط می سازد.

مجموعه تاریخی رختشویخانه در سال ۱۳۱۹ در دفتر اندیکاتور اداره ثبت اسناد و املاک زنجان به ثبت رسیده، زمین این بنا در سال ۱۳۴۷ هجری قمری مطابق با ۱۳۰۷ هجری شمسی توسط علی اکبر توفیقی رئیس بلدیه شهر (شهردار) زنجان از باقرخان امجد نظام به قیمت ۱۸۵ تومان خریداری شده است. محل موصوف قبل از احداث رختشویخانه با هرز آبهای سطحی مملو و به بابا جامال چوقوری (گودال بابا جمال) معروف بوده است.
این بنا توسط دو برادر به نام های مشهدی اکبر (معمار) و مشهدی اسماعیل (بنا) در مدت ۱۵ ماه به اتمام رسیده و سنگهای آن از معدن سنگ روستای اژدهاتو استخراج و پس از حجاری توسط کاری های بلدیه (شهرداری) به محل بنا حمل شده است.

موزه رختشویخانه زنجان

موزه رختشویخانه زنجان – سلین سیر

آب مجموعه از قنات قلعچه حاجی میربهاء الدین تامین می گردیده است. متولی رختشویخانه توسط رئیس بلدیه گمارده می شد و سالیان متمادی شخصی به نام اصغرخان بوده که عیال ایشان به نام معصومه خانم مدیریت آن را برعهده داشته، اصولاً رختشویخانه برای آحاد شهروندان بابت سرایداری از مراجعین اخذ می نموده است.

موزه رختشویخانه زنجان

موزه رختشویخانه زنجان – سلین سیر

این بنا در نوع خود منحصر به فرد بوده و از سال ۱۳۷۷ به عنوان موزه مردم شناسی استان زنجان مورد بازدید گردشگران و علاقمندان قرار می گیرد.

موزه باستان شناسی گنبد سلطانیه

در قسمت جنوب غربی کهن دژ (ارگ سلطنتی)، گنبد سلطانیه به عنوان یکی از بناهای عظیم اسلامی و شاید باشکوه ترین آن ها، همچون نگینی سربرافراشته و خودنمایی می­کند.

این بنا در دوران حکومت سلطان محمد خدابنده (اولجایتو) در مدت ۹ سال (از سال ۷۰۴ الی ۷۱۲ هجری قمری) احداث شده است. درباره این بنا، فرضیه­های بسیاری از نظر تناسب­ها، ترکیب­ها، تلفیق­ها و دیگر ویژگی­ها از سوی مورخان، جغرافی­دانان، باستان­شناسان و حتی مردم عادی ابراز شده است که دو وجهه غالب دارند:
نظریه نخست، به مورخان و جغرافی­دانان متقدم مربوط است که بنای گنبد را آرامگاه سلطان محمد خدابنده اولجایتو معرفی کرده­اند. نظریه دوم، مربوط به انتساب و اختصاص بنا، از طرف اولجایتو، به آرامگاه علی ­بن ابیطالب (ع) و حسین­ بن علی (ع) است.
کارشناسان با بررسی­های باستان شناسی و مطالعه عناصر معماری، انتساب و اختصاص بنای گنبد سلطانیه به آرامگاه ائمه اطهار (ع) را مردود دانسته­ اند و روشن شده است که آرامگاه سلطانیه را غازان و اولجایتو به تقلید از آرامگاه­های موجود در ایران ساخته­ اند.
گنبد سلطانیه، شکوه و برزگی کلیسای جامع مریم مقدس در فلورانس ایتالیا و مسجد ایاصوفیای ترکیه را تداعی می­کند. این بنا، سومین بنای بزرگ تاریخی در جهان و نخستین بنای بزرگ تاریخی ایران می­باشد. این بنا در دوران برپایی، بلندترین بنای جهان بوده است.
معماری گنبد سلطانیه، نسبت به آثار مشابه، از نظر عظمت و ابعاد، منحصر به فرد است و نمونه بدیعی از یک آزمایش موفق است. این بنا دارای ۵/۴۸ متر ارتفاع، ۶۰/۲۵ متر دهانه قوس، ۸۷/۶ متر عرض جرز، ۵/۱۷ متر طول جرز از سمت بیرونی و ۶۰/۸ متر طول جرز از سمت درونی است. این بنا ۸ ایوان مرتفع و نزدیک به ۵۰ اتاق و فضای ویژه اتاق مانند دارد. گنبد سلطانیه نخستین بنایی است که تحول معماری دوران سلجوقی به معماری دوره ایلخانی را به وضوح نشان می­دهد. سنگینی گنبد عظیم و قوس­ها و دیگر عنصرهای معماری را، جرزهای هشت­گانه آن تحمل می­کنند. محاسبات به عمل آمده نشان می­دهند که سنگینی گنبد ۲۰۰ تنی بر روی جرزها که سطح مقطع هر کدام ۵۰ متر مربع می­باشد، استوار شده است. مطالعات اخیر روشن کرده است که این عنصرها دارای مقطع­های توخالی نیز می­باشند. این ویژگی، مقاومت جرزها را در برابر زمین­ لرزه و فشارهای ناشی از باد افزایش می­دهد. به کارگیری تیرهای چوبی عاجدار در ابعاد و اندازه­های مختلف، از این نظر، حایز اهمیت می­باشد.
ملاط این بنا، مخلوطی از گچ و مقدار اندکی آهک است. گنبد سلطانیه با احتساب طبقه همکف، سه طبقه مشخص دارد: طبقه همکف ایوان­های هشت­گانه را در خود جای داده است و شامل ایوان­های شمال­غربی، شمال شرقی، ورودی و ایوان جنوبی مشرف به تربت­خانه است. طبقه اول در ۴۰/۹ متری از کف کنونی بنا قرار گرفته و دارای دهلیزهای ارتباطی است که دورتادور بنا را احاطه کرده­اند. طبقه آخر در ۸۰/۲۷ متری از کف قرار گرفته است. دراین طبقه، پاطاق گنبد و پایه­های هشت­ ضلعی مناره­ها قرار دارند. ارتفاع پاطاق این طبقه ۴۰/۱ متر و ارتفاع گبد از طبقه آخر ۱۹متر است.
ورودی سردابه در ایوان ضلع جنوبی قرار گرفته است. طرح سردابه بسیار پیچیده و شامل ۷ واحد حجمی است که با یکدیگر ارتباط فضایی ندارند. این روش مقبره ­سازی با هیچ کدام از مقبره­ های شناخته شده کنونی ایران قابل مقایسه نیست. به احتمال قریب به یقین، سردابه بر اساس بینش و تفکر آیین­های مذهب شمن­ پرستی مغولی طرح­ ریزی شده است. با توجه به فلسفه و عقاید شمن­ پرستی و تأکید آن بر وجود ارواح خبیثه و انواع جادو، برای جلوگیری از ورود و مزاحمت ارواح خبیثه به حریم قبرها، گماردن محافظان و تعبیه مکان­هایی برای برآوردن منظورهای فوق، امری ضروری بوده است.
گنبد سلطانیه از نظر تزئینات نمایشگر مرحله کمال معماری گذشته ایران است و خلاقیت طراحان، معماران و مهندسان زمان خود را به نمایش و داوری گذاشته است. در این بنا، دو لایه آرایش و زینت معماری شناسایی گردیده است: قسمتی از تزئینات لایه دوم به دوران اولجایتو و اوایل دوران سلطان ابوسعید بهادر تعلق دارد. تزئینات لایه نخست، به طور کلی، با پیشرفت کار ساخت بنا اجرا گردیده و در هنگام افتتاح ابواب­ البر، پایان پذیرفته است.
عمده­ ترین عنصرهای تزئیناتی در گنبد سلطانیه عبارتنداز: تزئینات آجری، گچ­بری، کتیبه­ نویسی و کاشی­کاری که همگی با هم و با هماهنگی جالب توجهی سامان یافته­اند.
طولانی­ ترین کتیبه این بنای تاریخی کتیبه ­ای است که در فاصله ۳۶۰ سانتی­متری از کف گنبد، و در عرض ۷۵ سانتی­متری دور تا دور بنا نوشته شده است و به سوی ایوان­ها و جرزها ادامه یافته است. در این کتیبه، سوره “فتح” به خط زیبای ثلث نوشته شده است. در بالای هر یک از ایوان­های هشت­گانه، یک حدیث ذکر گردیده است. در سطح قوس، در طبقه دوم ایوان شرقی، کتیبه­ای از آجرهای پیش­بر در زمینه کاشی­کاری معرق به رنگ سبز و آبی وجود دارد. بر این کتیبه، آیه ۱۲۵ سوره مبارکه “بقره” (سوره یکم) به خط کوفی نوشته شده است.
در سطح جرز ایوان­های جنوب­ شرقی و جنوب غربی، طرح­های تزئینی به شکل ترنج با رنگ آبی طراحی گردیده ­اند و خط­های کلی این نقش­ها، اسلیمی است. در لابه ­لای این نقش­های اسلیمی، کلمات ابوبکر، عمر، عثمان و علی، حسن و حسین پیوسته تکرار شده ­اند. این گنبد به تنهایی یکی از شگفتی­های معماری در ایران و جهان به شمار می­رود و از ارزشهای درجه اول جهانگری برخوردار است.
اشیاء نمایشی در این موزه عبارتند از :
اشیاء کاوش شده از سلطانیه شامل انواع پی سوز سفالی یک قسمتی و بشقابی ساده ،انواع کاشی های زرنگار ، صلیبی ،ساده ،معرق و .. ، انواع سکه های مسی و نقره مربوط به دوره ایلخانی و ..

موزه صنایع دستی دارایی

صنایع دستی به مجموعه صنایعی گفته می شود که قسمتی یا تمامی مراحل ساخت آن توسط دست صورت می گیرد این صنایع هم حالت کارگاهه و هم خانگی قابلیت استقرار در روستا و شهر دارد و بدون نیاز به تکنولوژی های پیشرفته متکی به تخصص های بومی و سنتی است و قسمت اعظم مواد اولیه آن از داخل کشور تهیه می شود .

عمارت دارایی (دیوان استیفاء) در بافت تاریخی شهر زنجان (سبزه میدان) قرار گرفته، ظاهراً این بخش از شهر در اواخر دوره قاجار و اوائل حکومت رضاخانی تقریباً مقارن با اواخر جنگ جهانی دوم از سوی دولت وقت بصورت مجموعه ­ای به اماکن و ساختمان­های دولتی اختصاص می­ یابد که عبارت بودند از عمارت دارایی در باغی معروف به همین نام­، بنای دخانیات­، اداره غله­، انبار قند و شکر
به هر حال بنای دارایی طبق کتیبه ­ای که بر فراز سردرهای ورودی جبهه شمالی و جنوبی بنا نقش شده تاریخ ساخت آن به سال ۱۳۱۶ هجری شمسی اوائل حکومت رضا خانی باز میگردد که از همان ابتدا به امور مالیه اختصاص می­یابد .
عمارت دارایی حاصل فعالیت و نوآوری معمارانی چون وارطان هوان سیان، پل آبکار و گابریل گورکیان است که در دهه­ های نخست سده قرن بیستم تأثیر بسیار مثبت و مهمی را بر روی معماری نوین ایران داشتند­، دوران فعالیت آنها مصادف با تحولات عمیق هنری و معماری در اوائل قرن بیستم در اروپا بود در واقع همزمان با اوج فعالیت معماران بزرگ اروپایی که همگی از پیشگامان مکتب هنر نو و جنبش معماری مدرن بوده اند­.
بدین ترتیب این معماران که از ارامنه کشور بودند متأثر از این جریان و روند با فعالیت در رشته معماری به اشاعه اصول و مبانی مکتب هنر نو و جنبش معماری مدرن پرداختند و نهضت جدیدی را در گستره معماری ایران بوجود آوردند و آثار زیبایی را خلق نمودند­.
بر اساس اسناد و مدارک موجود عمارت زیبای دارایی یکی ار آثار ارزنده­ ای است که در این رهگذر توسط پل آبکار بوجود آمده و میرزا محمدعلی مستوفی پیشکار خمسه نخستین رئیس مالیه آن بود.
این اثر به شماره ۲۳۳۵ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است .
* موقعیت طبیعی:
بنای دارایی در مرکز شهر زنجان و در داخل بافت قدیمی شهر موسوم به سرچشمه واقع گردیده که با توجه به بافت فعلی حدوداً در ضلع شمالی شهر که با شیب ملایمی منتهی به ارتفاعات می­شود قرار گرفته است.
* موقعیت فعلی:
بنای دارایی در ضلع شمالی مجموعه تاریخی سبزه میدان و در قسمت غربی خیابان طالقانی قرار گرفته این بنا در ضلع شمالی به کوچه دارایی و در قسمت غربی به کوچه کریم انصاری و دادگستری منتهی می­شود. این بنا با پلانی مستطیل شکل به ابعاد ۱۵ × ۲۲ متر در جهت شرقی به غربی در وسط باغی به مساحت ۱۸ هزار متر مربع واقع گردیده بود.
* مشخصات بنا:
این بنا در سه طبقه و با خصوصیات معماری دوره پهلوی (رضا خان) از قبیل پنجره ­های متعدد، تراس، قرینه­ سازی در طبقات، ساخته شده. با عنایت به نوع معماری و خصوصیات بارز آن به راحتی می­توان نفوذ شیوه­ های معماری اروپا را در معماری این بنا تشخیص داد. از جمله مصالح بکار رفته در بنا می­توان سنگ، آجر، آهک، سیمان، آهن را نام برد.
* عوامل تزئین شده و انواع آنها :
از عوامل تزئینی نمای بنامی توان به ازاره ­های سنگی به ارتفاع ۲۵/۱ سانتی متر که دور تا دور بنا را در برگرفته و سپس با آجر چینی انجام گرفته اشاره نمود نمای پنجره­ ها از بیرون با اجرای قوس هلالی، زیبایی خاصی را به بنا بخشیده در جلوی ورودی شمالی و جنوبی بنا دو حوض زیبا قرار گرفته که حوض شمالی به قطر ۱۲ متر ولی حوض جنوبی در حال حاضر موجود نمی­باشد این دو حوض بصورت قرینه و از طریق آبراهی که از زیر بنا می­ گذشته به هم ارتباط داشته­ اند و آبیاری باغ مربوطه نیز از طریق قناتی که از محل می­ گذشته انجام می­شده است .
* این اثر تاریخی از سال ۱۳۹۰ به عنوان موزه هنرهای سنتی و صنایع دستی زنجان مورد بهره­ برداری قرار می­گیرد. اشیاء نمایشی این موزه شامل انواع ظروف مسی قلمزنی شده دوره قاجار ساخت زنجان ،انواع چاقو و شمشیر معاصر ساخت زنجان، صنایع دستی استان زنجان شامل گلیم بافی و چاروق دوزی ساخت زنجان و … است .

موزه باستان شناسی ابهر

بنای معروف به پیر احمد زهر نوش امروزه در منتهی الیه جنوب شهر ابهر و در وسط میدان پیر قرار دارد. در حدود یک دهه پیش که شهر گسترش زیادی نداشت، انتهای خیابان ۱۷ شهریور، منطقه بازی بود که بقعه پیر احمد در آن قرار داشت.

این بنا پس از توسعه شهر و احداث خیابانها و معابر جدید، در وسط میدانی کوچک قرار گرفت و پیرامون آن که در گذشته گورستان بود، به عنوان فضای سبز میدان در نظر گرفته شد. در هر صورت بعد از احداث میدان، بنای تاریخی پیر در وسط فضای سبز میدان که با نرده های آهنی محصور شده، قرار گرفت.
 
این بنا در واقع بقایای مجموعه ای است که از دو بخش اصلی متصل و مرتبط با هم تشکیل شده است. بخش اول گنبد خانه ای مرتفع که به دلیل وجود سردابه ای در آن، محل دفن یک یا چند شخصیت مهم بوده و بخش دوم فضاهای غرب و شمال غرب گنبد خانه که به گفته برخی پژوهشگران محل خانقاه و عبادتگاه بوده است. تصاویر باقی مانده بنا پیش از مرمت، نشان می دهد ساختمان گنبد خانه علیرغم آسیب های وارده بر آن، پا بر جا بود. اما بخشی که به عنوان خانقاه معروف است، تا حدود زیادی تخریب شده و به صورت تلی از خاک در پیرامون بنا دیده می شد. نقشه این بخش از بنا پس از کاوش های باستان شناسی سازمان میراث فرهنگی استان آشکار شده است.
کارکرد بنا:
توجه به نقشه بنای موجود و نگاهی به متون تاریخی نشان می دهد که این مجموعه دارای دو کارکرد متفاوت بوده است. وجود سردابه در داخل گنبد خانه نشانگر استفاده از این بخش به عنوان یک مکان تدفینی است. هر چند به دلیل حفریات غیر مجاز امروزه اثری از قبر یا قبرهای احتمالی باقی نمانده است، اما شکل سردابه در زیر یک گنبد خانه به عنوان یک مکان تدفینی همواره در معماری دوران اسلامی مورد استفاده قرار گرفته است. در متون تاریخی نیز به آرامگاه برخی مشاهیر قرون اولیه و میانی شهر ابهر در نزدیکی شهر به خصوص آرامگاه ابوبکر عبدالله بن طاهر ابهری اشاره شده است. به گفته برخی معتمدین در گذشته بر روی سردابه، در داخل گنبد خانه سنگ قبر هایی وجود داشته که هویت مدفونین را مشخص می کرده است. امروزه بر روی سنگ قبری که توسط برخی پژوهشگران و علاقمندان ابهر تهیه شده نام چهار شخصیت به عنوان مدفونین در این گنبد خانه ذکر شده است. این چهار شخصیت عبارتند از ابوبکر عبدالله بن طاهر ابهری ( ۳۳۰ ه.ق )، ابوبکر محمدین عبدالله بن طاهر طیان ابهری( ۲۸۹-۳۷۵ )، ابوبکر احمد بن حسن ابهری معروف به پیر احمد زهر نوش ( ۸۳۱ )، شیخ شهاب الدین ابهری متوفی در دوره صفوی. هرچند در کتاب تاریخ ابهر نام ۶ شخصیت و در کتاب تاریخچه گنبد و پیر احمد نام ۴ شخصیت ذکر شده است. در میان تمامی اشخاص ذکر شده نام ابوبکر عبدالله بن طاهر دیده می شود. اطلاعات ما در باره بخش الحاقی بنا به دلیل تخریب بیش از حد آن در گذشته و باز سازی آن در دهه های اخیر بسیار ناقص است. برخی متون تاریخی حکایت از وجود مشایخ و صوفیان زیادی در طی قرون اولیه و میانی اسلام در ابهر داشته اند. بنابر این با توجه به این که ابوبکر عبدالله بن طاهر یکی از بزرگان مشایخ صوفیه بوده بسیاری از پژوهشگران معتقدند که بنای الحاقی به گنبد خانه از مراکز عبادتی بوده و به عنوان خانقاه صوفیان استفاده می شده است.
 
از سال ۱۳۹۰ موزه باستانشناسی در این مکان دایر می باشد.
 
اشیاء نمایشی در موزه :
اشیاء موزه در سه بخش تاریخی و اسلامی و سنگ نوشته در معرض نمایش قرار دارند .
 بخش تاریخی :
 در این بخش اشیاء مکشوفه از هیدج ابهر شامل ظروف سفالی ساده، آبریز سفالی، کوزه سفالی، خنجر مفرغی مربوط به عصر آهن و هزاره اول ق م دیده می شود. همچنین انواع، بازوبند مفرغی، حلقه مفرغی و ظروف سفالی دوره اشکانی در ویترین ها دیده می شود .
 دوره اسلامی :
 در این بخش انواع ظروف سفالی از قرن ۴  ه ق تا دوره قاجار در موزه قرار دارد. همچنین اشیاء مکشوفه از سلطانیه شامل پی سوز ساده و بشقابی و ظروف لعابدار نیز در موزه وجود دارد. در این بخش انواع کتب خطی از دوره تیموری تا قاجار با موضوع مذهبی و نجوم، انواع تفنگهای دوره قاجار، انواع سکه های دوره سلجوقی، ایلخانی، صفوی و قاجار و …
در ویترین ها به نمایش گذاشته شده است. همچنین تعدادی از ظروف مسی قلمزنی دوره قاجار ساخت زنجان نیز در ویترین های دوره اسلامی در معرض نمایش است.
بخش سنگ نوشته ها :
تعدادی از سنگ مزارهای مکشوفه از روستای دره سجین ابهر  و روستای فلج خرمدره مربوط به دوره قاجار و یک نمونه سنگ مزار دوره تیموری مکشوفه از صائین قلعه ابهر نیز در این بخش در معرض نمایش است. همچنین اشیاء اهدایی از سوی اهالی ابهر در این بخش دیده می شود.

موزه تاریخ طبیعی

موزه تاریخ طبیعی زنجان از جمله مکان های فرهنگی، اجتماعی، آموزشی، تحقیقاتی و نمایشگاهی می باشد که می -تواند علاوه بر شناساندن هر چه بیشتر زیست بوم های مختلف و گونه های حیات وحش و پوشش گیاهی منطقه ارزش حفظ و نگهداری تنوع زیستی را نیز به اقشار مختلف مردم جامعه یادآوری نماید.

موزه تاریخ طبیعی زنجان در راستای تکمیل مراکز تحقیقاتی دانشجویان و دانش‌ آموزان نقش به سزایی دارد. این موزه که در پارک جنگلی ارم اول جاده زنجان به تبریز واقع شده در زمینی به مساحت ۲ هزار متر مربع و با زیربنای ۸۰۰ متر مربع احداث و همه روزه از ساعت ۹ تا ۱۲ صبح و ۱۶ تا ۲۰ عصر برای بازدید عموم دایر است.
با توجه به این اصل مهم که ادامه حیات بشری به بقای طبیعت بستگی دارد از این رو اهمیت علوم طبیعی و نقش موزه های تاریخ طبیعی در اشاعه دانش و فرهنگ زیست محیطی در جهان امروز بیشتر محسوس میباشد. لذا این مراکز میتوانند اندیشه و احساس مردم را در مورد جلوه های تنوع زیستی و خطر انقراض گونه های کمیاب جانوری و گیاهی برانگیزد. از وظایف اصلی این واحد علمی و آموزشی متمرکز ساختن تحقیقات علمی و کاربردی و در صورت امکان اجرای بسیاری از آن‌هاست تا بتواند از طرفی در ابعاد وسیع تعالی علمی دانشجویان و دانش‌آموزان زنجانی را میسر ساخته و از طرف دیگر گامی ارزنده در راستای هرچه مطلوب‌تر کردن بهره‌گیری صحیح از منابع طبیعی و میراث ملی شهرمان بردارد. به طور کلی آنچه که در حال حاضر به نام موزه تاریخ طبیعی زنجان شناخته می‌شود یک مجموعه‌ ای است که در اثر جمع‌ آوری انواع نمونه‌ های جانوری، گیاهی، سنگ‌ها، سنگواره‌ ها و همچنین انواع حیوانات تاکسیدرمی شده استان و بعضی از نقاط کشورمان به وجود آمده است. موزه تاریخ طبیعی زنجان که از لحاظ ساختمان و طبقه‌ بندی نمونه‌های جانوری و گیاهی و نوع گونه‌ های جمع‌ آوری شده یکی از موزه‌ های طبیعی در خور توجه در سطح کشور است و با اقداماتی که انجام گرفته در این مرکز بیش از ۵۸ نمونه از پستانداران، ۱۰۳ نمونه از پرندگان، ۲۶ نمونه از خزندگان، ۱۷ نمونه انواع ماهیان و ۱۲۰ نمونه از حشرات مختلف جمع‌ آوری و در معرض دید بازدیدکنندگان قرار داده شده است.
در این موزه که نمونه‌ های نادر گیاهی، جانوری و کانی استان زنجان جمع‌ آوری و به‌ صورت نمایشگاهی که نمایانگر اکو سیستم متنوع استان است، طراحی و مسجع گردیده است در حال حاضر یکی از موزه‌ های غنی در سطح کشورمان محسوب می‌شود. از گونه‌های موجود در موزه تاریخ طبیعی زنجان می‌توان به ۱۵ گونه گیاهی، ۳۸ گونه فسیل بی‌ مهرگان، بیش از ۳۰ گونه فسیل گیاهان، ۷۶ گونه سنگ و کانی، ۱۹ گونه اسکلت و بالغ بر ۵۵ گونه از سایر بندپایان اشاره کرد. در موزه تاریخ طبیعی زنجان غرفه‌ هایی که نمایانگر اکوسیستم‌ های متنوع استان است طراحی و به صورت بسیار زیبایی مجسم شده و همچنین نمودی از غارهای آهکی و تشکیلات استالاگیت و استالاگمیت استان به نمایش گذاشته شده است. در این مرکز فرهنگی و آموزشی« دیو راماهایی» که نمایانگر طبیعت استان است طراحی و در قالب صحنه‌ای با حیات وحش موجود مجسم و به طرز بسیار جالبی پیاده گردیده و سعی شده است جانور در محیط طبیعی زندگی خود بصورتی نشان داده شود که نمایانگر ارتباط حیوان با محیط زیست خود باشد و دانش‌پژوهان بتوانند نهایت استفاده را ببرند.
در موزه تاریخ طبیعی زنجان در صحنه‌ ای از دوران‌ های ماقبل تاریخ با تجسمی از دایناسورها و گیاهان در ۱۵۰ میلیون سال پیش طراحی و به نمایش گذاشته شده است. این صحنه که حاصل تلاش هنرمندان مجسمه‌ ساز با همکاری زیست‌ شناسان و تاکسیدرمیست‌ های سازمان حفاظت محیط زیست ساخته شده بسیار قابل توجه است. در صحنه ماقبل تاریخ این موزه دایناسورهایی به نام‌های آلازاروس گوشت‌ خوار و دیمیترودون که اجداد تمساح فعلی است و پرنده پتر آنودون و رامغارنکوس به نمایش گذاشته شده است. در همه قسمت‌ های موزه تاریخ طبیعی زنجان با قرار دادن کارت‌ های مخصوص اطلاعات کلی و لازم در مورد هر یک از نمونه‌ ها به بازدید کنندگان ارائه شده است. صحنه ماقبل تاریخ این موزه همچنین نموداری از آتش‌فشان‌ ها، مرداب‌ها و رستنی‌های دوران‌ های مختلف زمین‌شناسی را نشان می‌دهد. موزه تاریخ طبیعی اداره کل حفاظت محیط زیست استان زنجان به منظور حفظ و در معرض نمایش گذاشتن گونه های جانوری و گیاهی، سنگواره ها و نمونه هایی از برخی کانی ها و سنگ های معدنی موجود در استان، در سال ۱۳۷۳ افتتاح گردید. در سال ۱۳۸۰ اقدامات دامنه داری جهت بهسازی کمی و کیفی موزه تاریخ طبیعی صورت گرفت، این اقدامات عبارتند از: افزایش فضای مفید موزه، مرمت نمونه های آسیب دیده، طراحی و ساخت ویترین های محافظ نمونه و نیز جذب پرسنل فنی و کارشناسی برای موزه در جهت ارتقاء کمی و کیفی آن از وضعیت نمایش و تفریحی به موقعیت خدمات دهی بیشتر از نظر علمی و تخصصی به دانش آموزان، هنرجویان، دانشجویان و سایر علاقمندان به طبیعت و حیات وحش. موزه تاریخ طبیعی از جمله مکانهای فرهنگی، اجتماعی، آموزشی، تحقیقاتی و نمایشگاهی میباشد که میتواند علاوه بر شناساندن هر چه بیشتر زیست بوم های مختلف و گونه های حیات وحش و پوشش گیاهی منطقه ارزش حفظ و نگهداری تنوع زیستی را نیز به اقشار مختلف مردم جامعه یادآوری نماید. با توجه به این اصل مهم که ادامه حیات بشری به بقای طبیعت بستگی دارد از این رو اهمیت علوم طبیعی و نقش موزه های تاریخ طبیعی در اشاعه دانش و فرهنگ زیست محیطی در جهان امروز بیشتر محسوس می باشد.
لذا این مراکز می توانند اندیشه و احساس مردم را در مورد جلوه های تنوع زیستی و خطر انقراض گونه های کمیاب جانوری و گیاهی برانگیزد. موزه تاریخ طبیعی اداره کل حفاظت محیط زیست استان زنجان به منظور حفظ و در معرض نمایش گذاشتن گونه های جانوری و گیاهی، سنگواره ها و نمونه هایی از برخی کانی ها و سنگ های معدنی موجود در استان، در سال ۱۳۷۳ افتتاح گردید. در سال ۱۳۸۰ اقدامات دامنه داری جهت بهسازی کمی و کیفی موزه تاریخ طبیعی صورت گرفت، این اقدامات عبارتند از: افزایش فضای مفید موزه، مرمت نمونه های آسیب دیده، طراحی و ساخت ویترینهای محافظ نمونه و نیز جذب پرسنل فنی و کارشناسی برای موزه در جهت ارتقاء کمی و کیفی آن از وضعیت نمایش و تفریحی به موقعیت خدمات دهی بیشتر از نظر علمی و تخصصی به دانش آموزان، هنرجویان، دانشجویان و سایر علاقمندان به طبیعت و حیات وحش. ساعت بازدید از موزه تاریخ طبیعی اداره کل حفاظت محیط زیست استان زنجان هشت صبح تا ۱۴ ظهر می باشد و علاقه مندان به حیات وحش و گونه های جانوری شاخص این استان می توانند با حضور در این مکان انواع گونه های جانوری تاکسیدرمی شده را مشاهده کنند. در موزه تاریخ طبیعی استان زنجان، تاکسیدرمی انوع پرندگان، گوشتخواران، علفخواران، خزندگان، حشرات و بندپایان، در معرض دید قرار دارد و این در شناساندن گونه های جانوری موجود در مناطق، ارایه آموزش و انجام پژوهش و تحقیقات بسیار مهم است. مراجعین به موزه تاریخ طبیعی این استان می توانند از نزدیک گونه های جانوری شاخص این استان ازجمله آهو، کل و بز، قوچ و میش ارمنی، خرس قهوه ای، عقاب طلایی، سارگپه، گرگ، یوزپلنگ ایرانی، مار، عقرب و رتیل، را مشاهده کنند. این موزه در روزهای عادی به غیر از روزهای دوشنبه که تعطیل می باشد از ساعت هشت صبح تا ۱۴ بعد از ظهر و جمعه ها نیز از ساعت ۱۵ تا ۱۹ برای بازدید علاقه مندان باز است. موزه تاریخ طبیعی این استان که در ابتدای جاده قدیم تبریز – زنجان و در داخل پارک جنگلی ارم شهر زنجان واقع شده به منظور حفظ و نگهداری و همچنین نمایش گذاشتن گونه های جانوری و گیاهی، سنگواره ها و نمونه هایی از برخی کانی ها و سنگ های معدنی موجود در زنجان در سال ۷۳ افتتاح و مورد بهره برداری قرار گرفته است. یکی از اهداف مهم موزه های تاریخ طبیعی، معرفی انواع گونه های جانوری بومی و غیربومی مهاجر می باشد که به همین منظور لاشه جانوران به صورت تاکسیدرمی شده در معرض دید عموم گذاشته می شود. تاکسیدرمی در اصطلاح عامیانه خشک کردن لاشه جانوران می باشد و در واقع با این هنر گونه های جانوری مختلف به ویژه جانوران درحال انقراض به منظور شناساندن و ارایه آموزش به نسل های آینده حفظ می شوند.

موزه آثــار شهــداء

موزه شهداء زنجان تحت نظارت بنیاد شهید استان در سال ۱۳۷۸ در خانه توفیقی افتتاح شد.

بنای توفیقی در بافت تاریخی و قدیمی شهر در محله معروف به غربییه بالا که به محله خرابه رجی نیز مشهور بوده قرار دارد. این بنا از شمال غرب نزدیک به دروازه رشت و از جنوب نزدیک به دروازه قزوین می­باشد. بنای توفیقی از بناهای اواخر دوران قاجار و اوایل پهلوی بوده و به شماره ۲۶۶۴ مورخ ۸۷/۱۲/۲۵ به ثبت آثار ملی کشور رسیده است. بنای توفیقی از نقطه نظر سبک معماری و سیاق تزئینی مصادیق الگوی تقارن و رایج در اواخر قاجار و اوایل پهلوی بوده و منزل اولین شهردار زنجان (آقای علی ­اکبر توفیقی) است.

استان زنجان یکی از نواحی تاریخی سرزمین ایران است و کاوشهای باستان شناختی و آثار باقیمانده تاریخی، دیرینگی و قدمت آن را نشان می دهند.

استان زنجان یکی از نواحی تاریخی سرزمین ایران است و کاوشهای باستان شناختی و آثار باقیمانده تاریخی، دیرینگی و قدمت آن را نشان می دهند. پیشینه تاریخی این استان را میتوان در چهار دوره به شرح زیر مورد مطالعه قرارداد:

دوران پیش از تاریخ (هزاره هفتم تا اوایل هزاره سوم پیش از میلاد )

 چگونگی سیر این دوره تمدنی به علت کمبود اطلاعات و مدارک، تاریک و مبهم است. قدیمی ترین آثار دوران پیش از تاریخ که در این منطقه یافته و بررسی شده اند، احتمالا” به دوره (( بردوستین)) تعلق دارند. این یافته ها که شامل ابزارهای کوچک جماعت های آغازین بشری است. در حدود سی هزار سال قدمت دارند. مشخص ترین زیستگاه این جماعت ها در زنجان، غار تاریخی (گلجیک) است.

دوران تاریخی (اوایل هزاره سوم تا اواخر هزاره دوم پیش از میلاد): یافته هایی که از این دوره در منطقه ایجرود بدست آمده اند، مورد بررسی قرار گرفته اند. پراکندگی زیستگاههای انسانی منطقه ایجرود در هزاره سوم و دوم پیش از میلاد، در هشت کانون باستان شناسی و تداوم حیات آنها تا هزاره اول پیش از میلاد، حکایت از شکوفایی و دیرپایی تمدن فلات مرکزی ایران در این ناحیه دارد. آثار این دوران در روستای ضیا,آباد، آق کند، گل تپه، چایرلو، قلتون و اوغول بیگ به دست آمده اند. ارزیابی و مطالعه آثار نقشهای سیاه رنگ بر روی سفالهای نخودی کشف شده از این کانون های تاریخی، پیوند تمدنهای تپه حصار دامغان، تپه سیلک کاشان، تپه زاغه دشت قزوین و ایجرود را نشان داده است.

دو اثر از این دوره در جنوب غربی شهرستان خدابنده شناسایی شده اند: یکی در تپه تاریخی “یاریمجه” (تکمه تپه) در قشلاق های افشار ، و دیگری در تپه تاریخی ” امان ارقین بلاغی” منطقه بزینه رود شهرستان خدابنده ، که هرکدام بخشی از نادرترین آثار زیستگاههای انسانی دوران هزاره سوم و دوم پیش از میلاد را در خود جای داده اند.

دوران تاریخی جدید (اواخر هزاره دوم پیش از میلاد تا اوایل قرن هفتم میلادی)

از این دوره نیز یافته هایی در منطقه زنجان بدست آمده است که بارزترین آن نوعی سفال ساده خاکستری رنگ است که یادگار زمان مهاجرت اقوام آریایی به این منطقه است.

پایه و اساس این اطلاعات نتایج بدست آمده از بررسی سفال هایی ست که بیش تر بطور اتفاقی از گورستان ها و تپه های قدیمی منطقه کشف شده اند. تکنیک ،فرم و نقش این سفالینه ها ، مطمئن ترین ابزار شناسایی تمدن های پیش از تاریخ هستند.

یکی از قابل توجه ترین ظرفهایی که در تمامی مراکز استقرار انسانی این دوره مورد استفاده قرار می گرفته است، ظرفهای سفالی قوری مانندی با لوله نسبتا” بلندی است که در مراسم به خاک سپاری مردگان مورد استفاده قارا می گرفته است و در همه گورهای شکافته شده این دوره دیده شده است. نقش های روی سفالینه های تپه سیلک کاشان و مجسمه های باستانی لرستان ، ارتباط این نوع ظرف با مردگان را نشان می دهند. قوری های این منطقه که عموما” بی نقش اند و با آثار بدست آمده از خوروین و املش قابل مقایسه اند ، احتمالا” دلیل دیگری بر پیوند این اقوام ، در اوایل هزاره اول پیش از میلاد است. شواهد تاریخی موجود نشان میدهد که تا اوایل نیمه اول هزاره اول پیش از میلاد ، دستگاه فرمانروایی معینی در منطقه وجود نداشته و حکومت “اورارتویی” نیز به علت دوری مسافت نتوانسته بود بر این نواحی چیرگی یابد . هم چنین کمی ابزار و جنگ افزارهای به دست آمده از گورهای باستانی نشان میدهد که برخلاف تمدن های فلات مرکزی ایران که اقوامی جنگجو بوده اند مردمان این منطقه به علت فراوانی چشمه سارها و آب های سطحی عمدتا” به دامداری و کشاورزی مشغول بوده اند و به همین جهت ، امنیت نسبی بر منطقه حاکم بوده است . طبق اسناد آشوری ها ، این منطقه در قرن نهم پیش از میلاد (اندیا) نام داشته است و به احتمال ضعیف ، اقوام ساکن آن با اقوام لولوبی و گوتی دامنه های زاگرس پیوند هایی داشته اند.

این منطقه از لحاظ جغرافیای تاریخی ، در آغاز هزاره اول پیش از میلاد ، شمال با کادوسیان و کاسپیان ، از مغرب با لولوبیان و گوتیان و از طرف جنوب شرقی و شرق با پدیده تاریخی ماد همسایه بوده است . در دوره های بعد مادها ، این اقوام را زیر فرمان آورده اند.

طبق اسناد آشوری در قرن هفتم پیش از میلاد ، منطقه زنجان “مادای” نام داشته است. آنچه این ادعا را درست می نمایاند ، کشف آثاری از هزاره اول یش از میلاد در روستای مادآباد زنجان است . اما به علت روی دادن جنگهای ممتد منطقه ای(در قرن های هفتم و هشتم پیش از میلاد ) تمدن در این منطقه به شکوفایی درخور دست نیافته است.

از قرن هفتم پیش از میلاد تا اواخر هزاره اول پیش از میلاد ، یعنی در تمام دوران شاهنشاهی هخامنشی ، سکه (دریک) و (ریتون) در خدابنده و گردنبندهای طلایی با بن مایه (موتیف) “گل لوتوس” که نقش های آنها با کنده کاریهای تخت جمشید قابل مقایسه اند و همچنین چهرک (نقاب) طلایی مردگان گورها با آرایش مو و کلاه دوران هخامنشی را میتوان نام برد.

یادگارهای باستانی از جمله آتشگاه عظیم تخت سلیمان در غرب ، عبادگاه بهستان در جنوب و آتشکده های ساسانی در طارم نشان می دهند که در دوران اشکانیان و ساسانیان ، دره های زنجان رود و قزل اوزن از رونق بیش تری برخوردار بوده اند. گزارش های جغرافیا دانان آغاز دوره اسلامی نیز این موضوع را تایید می کنند .

از پانزده کانون باستان شناسی بررسی شده این دوره ، ۹ کانون در دره رود قزل اوزن و در طارم علیا واقع شده اند که از شکوه و آبادانی این بخش از منطقه ، در قرن های دوم تا پنجم میلادی حکایت می کنند . از مهم ترین آثار آن دوره به آتشکده تشویر میتوان اشاره کرد که در روستای تشویر در میان گورستانی تاریخی ، با سنگ و ساروج و با طرح چها طاقی در ابعاد ۴*۴ مترمربع با پوشش گنبدی شکلی ساخته شده است.

ترکیب بنا ، یادآور سبک معماری آتشکده های دوران ساسانی است و با آتشکده های عظیم دوران ساسانی که جنبه دولتی و تشریفاتی داشتند ، به عنوان آتشکده محلی مورد استفاده قرارمی گرفته است و با گذشت زمان ، پیرامون آن به گو.رستان تبدیل شده است .

دوران اسلامی ( از قرن ۷ تا ۱۹ میلادی برابر با قرن اول تا ۱۴ هجری )

 این دوره از تاریخ زنجان ، با فتح آن در زمان خلافت عثمان و به دست ( برا, بن عازب) سردار مشهور آغاز میشود.

به استناد مدارکی که از ۶۲ کانون باستان شناختی منطقه به دست آمده است، به استثنا, دره طارم علیا در رودخانه قزل اوزن و شهر زنجان ، در بقیه نواحی ، نقل و انتقال قدرت سیاسی و مذهبی به آرامی صورت گرفته و با خرابی و درگیری همراه نبوده است.

متن ها و اثرها ی موجود تاریخی نشان میدهند که این منطقه در سرتاسر دوران اسلامی ، بویژه از قرن های چهارم تا هشتم هجری (در دوران حکومت حکومت کنگریان ، سلجوقیان و ایلخانیان) از شکوفایی اقتصادی ، فرهنگی و هنری برخوردار بوده است. از آثار این دوره می توان مسجدهای جامع قروه ، سجاس ، قلابر ، کاروان سراهای نیک پی ، سرچم ، آثار تاریخی عظیم سلطانیه ، خدابنده ، ابهر و سایر آثار تاریخی را نام برد.

اصولا” یکی از دلایل انتخاب سلطانیه به پایتختی ، رونق اقتصادی این منطقه در قرن هفتم و هشتم هجری بوده که توجه ایلخانان مغول را به خود جلب کرده است . کاشی های مطلایی که ز تپه نورآباد خدابنده به دست آمده اند ، گواهی بر رونق اقتصادی و فرهنگی آن دوره اند.

پس از برچیده شده حکومت ایلخانی به دست سربداران در قرن نهم هجری ، منطقه زنجان نیز دچار فتنه خانمان سوز تیمور لنگ شد و به شدت میران گردید.

تنش های سیاسی و کشمکش های نظامی تا قرن دهم هجری شمسی ، مانع رشد و اعتلای اقتصادی و فرهنگی در این منطقه شده است . در دوران حکومت صفویه و قاجاریه ، به ویژه در دوران حکومت شاه طهماسب ، شاه عباس و آغامحمد خان ققاجار ، رونق نسبی اقتصادی و فرهنگی در منطقه برقرار بوده است . قسمت اعظم روستاهای بخش ها و شهرهای کنونی ، با توجه به نظام ارباب و رعیتی ، تا اواخر قرن سیزدهم هجری قمری تکوین یافته اند و در طول دهه های اخیر ، به سرعت در حال رشد و گسترش بوده اند .

استان زنجان در قسمت مرکزی و شمال‌غربی کشور، ما بین۳۵ درجه و ۲۵ دقیقه تا ۳۷ درجه و ۱۵ دقیقه عرض شمالی و ۴۷ درجه و ۱ دقیقه تا ۴۹ درجه و ۵۲ دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ واقع شده است. این استان با هفت استان هم مرز می‌باشدبه طوریکه از شمال به شهرستان خلخال از استان اردبیل، شهرستان رودبار از استان گیلان، از شمال شرقی و شرق به شهرستان‌های تاکستان و بوئین زهرا و قزوین از استان قزوین، از جنوب به شهرستان همدان از استان همدان، از جنوب غربی به شهرستان بیجار از استان کردستان و از مغرب به شهرستان تکاب از استان آذربایجان‌غربی و از شمال غرب به شهرستان‌های میانه و هشترود از استان آذربایجان‌شرقی محدود است.

اقلیم و ویژگی های طبیعی

ستان زنجان از نظر شکل ظاهری زمین، دارای دو منطقه کوهستانی و جلگه‌ای می‌باشد که اکثر شهرهای آن در دامنه کوه‌ها و دشت‌های بین رشته کوه‌ها و مناطق کوهستانی قرار گرفته‌اند. اقلیم استان متاثر از دو عامل مهم یعنی نحوه ورود جبهه‌های عظیم رطوبتی وحرارتی، و وضعیت توپوگرافی و ارتفاع از سطح دریا می‌باشد. تیپ غالب اقلیمی استان نیمه خشک فراسرد (۵۲%) و سرد (۱۸%) می‌باشد که حدود ۷۰ % درصد سطح استان را می‌پوشاند. تیپ اقلیمی نیمه خشک فرا سرد دارای درجه حرارت متوسط ماهانه در سردترین ماه سال کمتر از ۷- درجه سانتی‌گراد است. متوسط درجه حرارت در ماه‌های فروردین اردیبهشت، مهر و آبان مطلوب و مابین ۸ الی ۱۴ درجه سانتی‌گراد و در ماه‌های خرداد، تیر، مرداد و شهریور گرم و درماه‌های آذر، دی، بهمن و اسفند سرد می‌باشد.

وضعیت منابع طبیعی

رودهای مهم در این استان قزل اوزن، زنجانرود و ابهررود است. بلندترین نقطه استان در ارتفاعات تخت سلیمان و کمترین در قزل اوزن در گیلوان می‌باشد. تنوع آب و هوائی این منطقه موجب ایجاد گونه‌های متفاوتی از زندگی جانوری و گیاهی شده است. به دلیل شرایط کوهستانی این ناحیه و تاثیرات غیرمستقیم جریانات جوی مرطوب شمال غربی آب و هوای استان را می‌توان به دو ناحیه تقسیم نمود: آب و هوای کوهستانی سرد با تابستانی معتدل و آب و هوای گرم و نیمه مرطوب طارم علیا. متوسط بارندگی در حدود ۳۰۰ میلیمتر می‌باشد. غارهای استان عبارتند از : غار کتله خور، گلجیک، غار خرمنه‌سر.

غار کتله خور که در بین غارهای استان دیدنی‌تر و بزرگ‌تر است و یکی از پدیده‌های طبیعی بسیار زیبای ایران محسوب می‌شود در ۸۰ کیلومتری جنوب خدابنده قرار گرفته است. همچنین چشمه‌های آب معدنی استان عبارتند از :چشمه آبگرم وننق- چشمه آبگرم ابدال- چشمه آبگرم گرماب و چشمه آبگرم حلب انگوران

محصولات کشاورزی استان

حصولات عمده کشاورزی استان که اکثراً صادر هم می‌شوند عبارتند از: انجیر – برنج – انگور – زردآلو – سیب – لوبیا – خیار – پیاز – گردو – فندق و بادام – زیتون – سیر- انار – گندم -جو –سیب‌زمینی و چغندر قند.

شهرستان ابهر

شهرستان ابهر:

منطقه ابهر و مناطق اطراف ابهر رود، که به زبان محلی «ابهر چای» نامیده می‌شود، از نخستین زیستگاه‌های انسانی در ایران است و از پیشینه تاریخی طولانی برخوردار است. بررسی این مناطق نشان می‌دهد که دره ابهر رود در هزاره دوم پیش از میلاد از رونق قابل توجهی برخوردار بوده است. در قرن نهم پیش از میلاد، مادها در این منطقه اتحادیه‌ای از قبیله‌های گوناگون را به وجود آوردند که مقر آن در ابهر چای بوده است. به استناد شواهد تاریخی، در سال ۸۲۱ پیش از میلاد، در دره ابهر چای میان مادها و آشوری‌ها نبردی در گرفته است. در زمان روی کار آمدن حکومت ایلخانان و انتخاب سلطانیه به عنوان پایتخت، این منطقه به علت برخوردار شدن از شبکه‌های جاده‌ای اهمیت ارتباطی قابل توجهی به دست آورد که هنوز هم محفوظ مانده است. وجه تسمیه این شهر از واژه پهلوی «اوهر» گرفته شده است. نویسنده کتاب جغرافیایی حدود العالم، «ابهر» را «اوهر» ثبت کرده است. بخش اول واژه منسوب به آب به عنوان نماد زندگی در مذهب زرتشت است و واژه «وهر» به معنی دشوار کردن کار و محدود نمودن آمده است. بنابراین، این واژه به معنای محل بستن آب‌هاست. جایگاه نخستین خانه‌های این شهر، تپه‌ای باستانی به نام تپه قلعه است و در کناره راست ابهر رود جای دارد. این محل یکی از نخستین زیستگاه‌های انسانی منطقه زنجان به شمار می‌رود و حداقل از اوایل هزاره چهارم پیش از میلاد مورد استفاده و محل سکونت جماعت‌های آغازین بوده است.

 

جاذبه‌های گردشگری شهرستان ابهر:

امامزاده شاهزاده زید الکبیر ابهر

روستای قروه

آرامگاه پیر احمد زهرنوش

مقبره امامزاده اسماعیل

بقعه حضرت امامزاده یعقوب در صائین‌قلعه ابهر

روستای گردشگری درسجین

سد کینه‌ورس

چشمه علی بلاغی

 

محصولات کشاورزی :

شهر ابهر هوای سازگار دارد، باغ و باغات و میوه شهر ابهر شهرت جهانی دارد. از فراورده‌های میوه وسردرختی، انگور، گلابی و گردو و… را می‌توان نام برد. با توجه به کیفیت بالای محصولات کشاورزی این شهرستان به خصوص انگور، از سال ۹۵ “جشنواره انگور” در روستای درسجین برگزار می‌گردد.

شهرستان ایجرود

شهرستان ایجرود

شهرستان ایجرود در قسمت جنوب غربی استان واقع شده است. بر اساس آخرین تقسیمات کشوری این شهرستان دارای دو بخش به نام‌های مرکزی و حلب و دو شهر به نام‌های زرین آباد (مرکز شهرستان) و حلب و چهار دهستان به نام‌های ایجرود بالا، گلابر، سعیدآباد و ایجرود پایین می‌باشد. در این منطقه استقرار یکجا نشینی متعلق به اواخر هزاره چهارم و اوایل هزاره پنجم قبل از میلاد شناسایی شده است.

 

جاذبه‌های گردشگری شهرستان ایجرود:

مسجد جامع گلابر

رود ایجرود

تپه ماهورهای پاپایی

صخره معروف به قیرخ ایاق(هزارپا)

روستای تاریخی خوئین

روستای هدف گردشگری گلابر

میل خوئین

دژمنده

امامزاده محمد تقی

شهرستان خدابنده

شهرستان‌خدابنده

شهرستان خدابنده در جنوب شرقی زنجان واقع شده است. این شهرستان شامل ۴ بخش (مرکزی، افشار، بزینه رود، سجاس رود) و ۷ شهر می‌باشد. این شهرستان از نظر توپوگرافی، کوهستانی‌ترین و تا حدودی مرتفع‌ترین منطقه استان زنجان محسوب می‌شود. جای‌گیری جماعت‌های انسانی و یکجانشینی آنان در این مناطق، به اواخر هزاره چهارم و اوایل هزاره پنجم پیش از میلاد مربوط است. از نمونه‌های آثار این دوره، سفال‌های گوجه‌ای رنگی است که با آثار سفالی شناخته شده قزوین قابل مقایسه است. شهرستان خدابنده دو شهر تاریخی “سهرورد” و “سجاس” را در خود جای داده و مردان بزرگی همانند شهاب‌الدین سهروردی را در خود پرورده است.

جاذبه‌های گردشگری شهرستان خدابنده:
بقعه قیدارنبی

مسجد جامع قیدار

مسجد جامع سجاس

غار کتله خور

امامزاده ابراهیم

مسجد جامع خدابنده

شهرستان خرمدره

شهرستان خرم دره:

شهرستان خرم دره با وسعت ۴۰۷ کیلومتر مربع در ۸۰ کیلومتری شرق زنجان و در میان دره ای پرآب و فرح بخش و سرسبز و در حاشیه رودخانه کبیر واقع شده است.

خرم دره همانگونه که از نامش پیداست در دره ای حاصلخیز و در میان باغات و جنگلهای زیبا با چشم اندازی بدیع و فراخ، نگین سبزی است بر انگشتری استان و به دلیل موقعیت ممتاز جغرافیایی، پتانسیل های فراوانی جهت گردشگری دارد. عمده شهرتش محصولات باغی و کشاورزی و دامی بوده بطوریکه این شهرستان بخش اعظمی از محصولات کشاورزی خصوصا حبوبات را در کشور تولید می نماید. بواسطه برخورداری شهرستان خرم دره از مواهب طبیعی خصوصا جنگل و کوهستان و باغات وسیع میوه و کشتزارهای فراخ و آب و هوای چهار فصل و نزدیکی به تهران و راههای دسترسی چون آزادراه تهران – تبریز و خط آهن و مراکز علمی و دانشگاهی، صنعتی و کشاورزی و مواهب طبیعی و اکوتوریسم و طبیعت گردی و بسترهای مناسب زیر ساختهای گردشگری و آثار تاریخی، به عنوان یکی از مراکز مهم گردشگری در استان شناخته می شود .

جاذبه‌های گردشگری شهرستان خرم دره:
حمام تاریخی یان یان

سد خلیفه‌لو

روستای سوکهریز

شهرستان زنجان

شهرستان زنجان:

 شهرســتان زنجــان با مرکزیــت شهر زنجان از سه بخش مرکـزی، بخـش زنجانرود و بخش قره‌پشتلو با ۱۳  دهستان تشکیل شده است. تاریخ بنای شهر زنجان را هم زمان با سلطنت اردشیر بابکان دانسته‌اند و در آن زمان، آن را شهین یعنی منسوب به شاه می‌نامیدند. گفته می‌شود که این نام طی قرون و اعصار به زنگان و سپس به زنجان تبدیل شده است. فتح زنجان توسط اعراب در زمان خلافت عثمان و توسط سردار عرب براء بن عازب صورت گرفت و در این دوره، این شهر، شهری آباد و پرنعمت بوده است. شــهر زنجان به عنــوان یکــی از شــهرهای قدیمی ایران و منطقه دارای تاریخ پر افـت و خیزی مـی‌باشـد. به لحاظ حملات پی در پی و تخریب های مکرر از بین رفته و آنچه باقی مانده مربـوط بـه دوران بعـد از حمـلات مغول می باشد. تاریخ زنجان در سده های بعدی نیز گزارشگر حوادث مختلف سیاسی است. این شهر شاهد رویدادهای سیاسی ، اجتماعی و مذهبی نظیر قیام ملامحمدعلی منتسب به بابیان، انقلاب مشروطیت، درگیری دموکرات‌های آذربایجان و … بوده است. درحال حاضر قدیمی‌ترین اثر تاریخی شـهر کاروانسـرای سـنگی اسـت ایـن کاروانسرا در منتهی الیه جنوب شهر زنجان و در زمان شاه عبـاس صفوی احداث شـده است .

 

جاذبه های گردشگری شهرستان زنجان :
 امامزاده سید ابراهیم

 مسجد جامع (مسجد سید) زنجان

 مسجد میرزائی

 مسجد خانم

 مسجد چهل ستون

 مسجد حسینیه اعظم زنجان

 بنای رختشویخانه

 عمارت ذوالفقاری

 بنای توفیقی

 بازار زنجان

 کاروانسرای سنگی

 پل حاج میربهاالدین

 پل سردار

از صنایع‌دستی شهرستان زنجان می‌توان به انواع ظروف مسی، چاروق و گیوه، چاقو و ملیله اشاره کرد.

سوغات شهرستان زنجان:

علاوه بر صنایع دستی اشاره شده فوق می‌توان سوغات ذیل را به ارمغان برد: آب نبات قیچی، معجون نعنایی، شکلات زعفرانی، نان چایی، شیرینی کشمشی و شستی، انواع سبزیجات کوهی (غاز ایاقی، پیاز کوهی و … ).

شهرستان سلطانیه

شهرستان سلطانیه:

 سلطانیه با وسعتی حدود ۱۵۶ هکتار در ناحیه مرکزی متمایل به غرب استان زنجان، ۴۸ درجه و ۴۸ دقیقه طول شرقی جغرافیایی و ۳۶ درجه و ۳۶ دقیقه عرض شمالی جغرافیایی با ارتفاع ۱۸۸۰ متر از سطح دریا در ۴۰ کیلومتری جنوب خاوری استان زنجان قرار گرفته است. از شمال به طارم علیا (شهرستان زنجان) از شرق به حومه ابهر، از جنوب و جنوب غربی به شهرستان خدابنده و از غرب به شهر زنجان محدود می‌گردد. سرچشمه رودخانه زنجان رود از شمال مرکز بخش سلطانیه بوده و به طرف زنجان ادامه پیدا می‌کند. کوه‌های هادچه، ساری‌داش در جنوب، کنک دره و قره داش در جنوب شرقی و کوه‌های یان‌بلاغ و آغ‌داغ در شمال و جنوب این بخش قرار گرفته‌اند. سلطانیه در فاصله هفت کیلومتری شمال کوه‌های سلطانیه و دوازده کیلومتری جنوب کوه‌های طارم و در چهار کیلومتری از جاده ترانزیتی (تهران، زنجان، بازرگان) واقع شده است.

چمن طبیعی سلطانیه بخشی از فلات زنجان – ابهر را در بر گرفته که این فلات از فاصله گرفتن دو رشته ارتفاعات موازی که در سمت شرقی- غربی امتداد دارد تشکیل شده است که با وسعت تقریبی ۳۵ کیلومتر مربع به طول ۲۰ کیلومتر و عرض متوسط دو کیلومتر در سمت جنوب این فلات قرار گرفته است. شیب عمومی ناحیه از جنوب به شمال و از شرق به غرب است و شیب شهر بسیار اندک و در برخی نواحی به صفر می‌رسد. کاوش‌های زمین‌شناختی، حاکی از این نکته است که در عمق ۶۰ سانتی متری سراسر محدوده اراضی چمن سلطانیه را خاک سفید یکدست فرا گرفته است که خود مانع از نفوذ آب به اعماق زمین شده و در نتیجه آن، عمل آبیاری چمن به گونه‌ای طبیعی و پیوسته صورت می‌پذیرد. این ویژگی سبب ایجاد یکی از زیباترین چمنزارهای  دنیا شده است که از آن در متون جغرافیایی به نام « پرری » یاد می‌شود.

وجه تسمیه سلطانیه:

نام قدیم سلطانیه شهرویاژ، شهرویاز و شهرویان بوده و از توابع قزوین بشمار می‌رفته است و مغولان آن را ” قورآلان” نامیده و هنوز هم روستایی بنام ” اولان” در نزدیکی سلطانیه دیده می‌شود. شاردن در سفرنامه خود درباره پیشینه شهر سلطانیه می‌نویسد: « سلطانیه یکی از بلاد باستانی پارتها می‌باشد »، اما نشانی آن را نام نبرده است. بسیاری از نویسندگان و محققین اروپایی بر این باورند که سلطانیه بر روی بقایای تیکراناکرت بنا شده است. کرت در فارسی باستان به معنی شهر و بلده و تیکران نیز نام یکی از پادشاهان است. 

حمداله مستوفی درباره مکان شهر سلطانیه در تاریخ گزیده نگاشته است: محل این شهر در جایی بود که مغولان بدان “قنقوراولانگ” می‌گفتند و “اولانگ” مرتع و چمن را گویند.

جاذبه‌های گردشگری شهرستان سلطانیه:
گنبد سلطانیه

ارگ سلطنتی (کهندژ) سلطانیه

مجموعه تاریخی چلبی اوغلی

بقعه ملاحسن کاشی

معبد تاریخی داش کسن

روستای تاریخی ویر

معبد اژدها

شهرستان طارم

شهرستان طارم:

طارم یکی از شهرستان‌های هشت گانه استان زنجان است که در سال ۱۳۷۶ به مرکزیت شهر «آببر» تأسیس شد. این شهرستان شامل دو بخش، پنج دهستان و ۱۵۵ آبادی است که ۱۰۲ آبادی آن مسکونی است. این شهرستان از شمال به استان گیلان، از شرق به شهرستان تاکستان استان قزوین از جنوب به شهرستان ابهر و از غرب به شهرستان زنجان محدود است.
۹۵ درصد اهالی شهرستان طارم به زبان ترکی آذری و پنج درصد به زبان تاکی سخن می‌گویند که در روستاهای کوهپایه ساکن هستند و عده محدودی هم در شهر به این زبان تکلم می‌کنند. عبور رودخانه قزل‌اوزن به عنوان شاهرگ حیاتی از این شهرستان توانمندی‌های کشاورزی را دو چندان نموده و باعث رشد، توسعه و رونق اقتصادی منطقه گردیده، تاحدی که به عنوان قطب کشاورزی مخصوصاً در زمینه تولید محصول زیتون این منطقه را به عنوان منطقه استراتژیک کشاورزی استان معرفی می‌نماید. یکی از سنت‌های اصیل مردم توجه ویژه به موسیقی سنتی بوده که در عروسی‌ها به صورت مرسوم استفاده می‌نمایند. شهرستان طارم از لحاظ منظرگاه‌ها و تفرجگاه‌های طبیعی نیز همچون تاریخ پر بار خود به عنوان نگین درخشان در کنار تمام صفات و شایستگی‌های دیگر در استان مطرح است.

جاذبه‌های گردشگری شهرستان طارم:

امامزاده کله سیران

آتشکده الزین

یخچال طبیعی ولیدر

شیت

ولیدر

گورقلعه درروستای شیت

تپه تاریخی سانسیز

آبشار طبیعی روستای کله سیران

منطقه حفاظت سرخ آباد

 

محصولات کشاورزی شهرستان طارم:

از محصولات عمده کشاورزی شهرستان طارم می‌توان به پیاز، گردو، فندق، بادام، زیتون، سیر، انار، انجیر، برنج، گیلاس و… اشاره نمود که صادر نیز می‌شود. با توجه به فراوانی و کیفیت بالای محصولات کشاورزی، جشنواره گیلاس و سیر در این شهرستان برگزار می‌گردد.

شهرستان ماهنشان

شهرستان ماهنشان:

شهرستـان ماه نشان در ۱۱۳ کیلومتری شمال غرب شهر زنـجان قرار دارد و شاید نامش کمتر به گوش مسافران این استـان خورده باشد. می‌گویند ماهنشان قدمتی چهار هزارساله دارد .هم اکنون این شهرستان شامل دو بخش (مرکزی و انگوران) دو شهر(ماهنشان و دندی) می‌باشد.

جاذبه‌های گردشگری شهرستان ماهنشان:
قلعه بهستان

دودکش جن

یاستی قلعه واقع در انگوران

منطقه حفاظت شده و پناهگاه حیات وحش انگوران

قلعه قشلاق

دریاچه پری ماهنشان

همچنین این شهرستان از نظر جاذبه‌های طبیعی و اکوتوریسم دارای اهمیت است و به عنوان یک پل ارتباطی به مجموعه آثار باستانی تخت سلیمان شهرستان تکاب آذربایجان غربی عمل می‌نماید.

آدرس و تلفن سلین سیر

  •    ایران ، زنجان ، میدان رسل ( دارالقرآن ) ، مجتمع اشراق ، طبقه همکف ، واحد A123

  •     تلفن : 33479591 - 024

  •    ایمیل: selintravel@yahoo.com

         

آمار بازدید

  • 2
  • 124
  • 38
  • 19,721
  • 143,243
  • 143,243
  • 26,895
  • آبان ۸, ۱۳۹۷

© تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت محفوظ می باشد. سلین سیر زنجان

تورهای متنوع با سلین سیر

طراحی سایت
طراحی سایتسئوسرویس و تعمیر کولر گازی